اقتصاد براي همه

Moving

2006-11-26T22:39:00.000-08:00

نقاب نهاد گرايي

2006-09-24T13:19:00.000-07:00

نقاب نهاد گرايي

بعضي ها فکر مي کنند كه نهاد گرايي مخالف نظرياته اقتصادي جريان اصلي است. قبلا هم فکر کنم در وبلاگ اين بحث مطرح شده بود

مصاحبه دكتر غني نزاد در روزنامه دنياي اقتصاد در اين باره

روزبه هم قبلا نوشته بود

ربا و بازار سرمايه

2006-09-13T18:05:00.000-07:00

ربا و بازار سرمايه

حامد مطلب جالبي در مورد بازار سرمايه در ايران نوشته بالا بريد پايين بييايد تا وقتي كه بازار سرمايه در ايران پيشرفت نکند و از وضع کنوني خلاصي ن?ابد رشد و توسعه اقتصادي افسانه است مشکله اصلي هم اقتصاد خوانده هاي ايران هستند كه نظراتشان نه تنها کمکي به فهم صحيح از بازار نكرده بلكه خود از عوامل نااکارايي بازار سرمايه بودن اگه خواستين يه نگاهي به مطالب زير بندازين
http://www.sharghnewspaper.com/850306/pdf/10.pdf
http://pmashayekh.blogspot.com/2005/12/blog-post_20.html#links
http://pmashayekh.blogspot.com/2005/12/blog-post_23.html#links
http://pmashayekh.blogspot.com/2006/04/blog-post_09.html#links

End of free market in Steel market

2006-08-13T11:16:00.000-07:00

1) Last week the new government ended the free market in steel which was established a few years back. The free metal market had ended the rent of steel merchants in Bazar but finally they got the rent back through the political lobby. As usual there was no serious objection from politicians or academic scholars. Please take a look at the article by Mr. Janansefat in Donyaye eqtesad.

2) Do not miss the interview with Prof. Milton Friedman in Donyaye eqtesad. Thanks to Dr. Khayrkhahan who has translated his book to Farsi (Freedom of choice). Also take a look at his interview with Charlie Rose.

3) Because of the problems with Farsi editor I switch to English for a while.

سرمقاله نو?س پرت دن?ا? اقتصاد

2006-08-09T20:31:00.000-07:00

سرمقاله نو?س پرت دن?ا? اقتصاد

سرمقاله نو?س پرت دن?ا? اقتصاد

وقت کرد?ن سرمقاله دن?ا? اقتصاد نوشته پو?ا چبل عامل? را بخوان?د. نامبرده از پد?ده ها? فارغ التحص?ل دانشگده ها? اقتصاد ا?ران است. طبق معمول ?ه چ?زا?? از فلسفه خونده که سع? م?کند با کمک آن ضعفها? پا?ه ا? در فهم اقتصاد را جبران کنه. مهد? ا?ج? و ام?ر لعل? هم از هم?ن قماش هستند که متاسفانه در مطبوعات حضور دارند. ام?دوارم شغل ابرومند بهتر? پ?دا کنند و ب?شتر از ا?ن با نوشته هاشون به اندک باور عموم? از اقتصاد که لازمه پ?شرفت کشور هست ب?شتر آس?ب نزنند.

.

شعارزدگي استاد اقتصاد

2006-06-30T20:18:00.000-07:00

شعارزدگي استاد اقتصاد

به سرمقاله روزنامه سرمايه كه توسط دكتر ابراهيم رزاقي نوشته شده يه نگاه بندازين. متاسفانه كم نيستند اساتيدي كه در ايران جايگاه تدريس اقتصاد دارند ولي حرفهايشان چيزي جز شعارهاي عوام پسند بي فايده نيست. بقول حامد اينان انشانويسان خوبي هستند. به بعضي از جملات وي توجه كنيد:

بزرگ‌ترين موانع تحقق توسعهء صنعتي ايران، دو عامل فساد و دلالي است. اگر ما در سياست‌هاي خود بازنگري نكنيم دچار فروپاشي اقتصادي خواهيم شد

از يك استاد اقتصاد انتظار ميرود كه بفرمايد اين بازنگري سياستها چيست؟

اگر سياست‌هاي درستي را در پيش بگيريم، ...
چه سياستهايي؟

در جامعهء ما بايد حقوق انسان به رسميت شناخته شود، شغل داشته باشد و بيكار نباشد.
چه كار كنيم تا همه شغل داشته باشند؟

اينا رو نوشتم كه اينو بگم: گرفتاري بزرگ كشورمان ضعف بزرگ علمي اقتصادخوانده هاشه. استادي كه قاعدتا بايد شاگرداني تحويل جامعه بده كه روي مسائل اقتصادي فكر كنند و راهكار ارائه دهند, تو حرفاش اثري از تجزيه و تحليل اقتصادي ديده نميشه.

اقتصاد فوتبال

2006-06-29T22:22:00.000-07:00

اقتصاد فوتبال

بعد از بازگشت تيم ملي كشورمان از جام جهاني, تحليل هاي مختلفي براي عدم موفقيت مورد انتظار, از سوي رسانه ها ارائه شده است و بي شك اكثر صاحب نظران بر بالا رفتن كيفيت باشگاههاي فوتبال بعنوان پيش شرط موفقيت هاي آتي فوتبال كشورمان متفق القول بوده اند.

ولي سوال اصلي اين است كه چرا باشگاههاي فوتبال در ايران داراي ثبات نيستند؟ دو تيم پرطرفدار پايتخت همواره در تنشهاي مالي هستند و همانند ديگر تيمها چشم به كمكهاي دولتي دارند و اندك تيم هاي با پشتوانه بخش خصوصي نيز بسختي از پس هزينه ها بر مي آيند. اين در حاليست كه باشگاههاي فوتبال در دنيا از زمره بنگاههاي سودده هستند. باشگاه منچستر يونايتد در سال گذشته ميلادي نزديك سيصد مليون دلار درآمد خالص داشته و مجموع درآمد بيست باشكاه اول اروپا در سال گذشته ميلادي بالغ بر سه ميليارد دلار بوده است. اگر نگاهي به درآمد اين باشگاهها بندازيد متوجه خواهيد شد كه منبع اصلي درآمد اين باشكاهها بر دريافت حق پخش تلويزيوني و فروش اجناس با آرم باشكاه بوده است. متاسفانه بدليل عدم رعايت حق بازركاني نام باشكاهها در ايران , امكان كسب درامد از اين راه وجود ندارد. باشگاههاي فوتبال با پشتوانه طرفداران بي شمار خود ميتوانند منبع خوبي براي كسب درامد تبليغاتي باشند. شبكه هاي تلويزيوني با توجه به حضور بينندكان پرشمار بازي هاي باشكاهها ميتوانند از فروش تبليغات قبل و بعد بازي درامد زيادي كسب كنند. دادن حق قانوني به باشگاهها براي داشتن اعطاي مجوز پخش تلويزوني بازي هاي آنها باعث شده است كه از شبكه هاي تلويزيوني بابت پخش بازيهايشان پول هنگفتي طلب كنند كه سهم عمده درامدهاي آنها را تشكيل ميدهد. وجود كانالهاي تلويزيوني متعدد باعث رقابت بين آنها براي بدست آوردن حق پخش بازي هاي ميگردد. مسلما تيمهاي پرطرفدار از حق پخش بالاتري نيز برخوردار ميشوند چراكه ميتوانند بينندكان بيشتري را پاي تلويزيون بكشانند كه باعث بالارفتن قيمت درخواستي شيكه هاي تلويزيوني از شركتهاي تحاري براي پخش آگهي هاي آنها ميشود. از طرف ديگر باشگاهها با علم به اينكه بهتر بازي كردن تيمشان باعث افزايش بينندگان آن و بالنتيجه بباعث بالا رفتن درامدهايشان ميگردد انكيزه خواهند داشت كه براي بهتر شدن وضعيت تيمشان سرمايه گذاري لازم را انجام دهند.

متاسفانه بعلت انحصاري بودن شبكه تلويزوني در ايران و برسميت نشناختن حق قانوني باشكاهها براي اجازه پخش بازيها باعث شده است كه باشگاهداري در ايران فاقد درامد باشد و بجاي اتكا به درامد قانوني و با ثبات حق پخش تلويزيوني چشمشان به دريافت كمكهاي نامطمئن دولتي باشد. در اين شرايط با توجه به نامعلوم بودن كمكهاي اعطايي دولتي در آينده, امكان برنامه ريزي و بلندمدت نگري در سرمايه گذاري در باشگاهها از بين ميرود. راه برون رفت اين مشكل و كمك به رشد و توسعه باشگاهداري در ايران در برسميت شناختن حق آنها براي پخش تلويزوني آنهاست. امكان تاسيس شبكه هاي تلويزيوني خصوصي صرفا ورزشي ميتواند بعنوان راهكاري درازمدت براي كمك به صنعت باشكاهداري باشد. در كوتاه مدت نيز با توجه به حضور انحصاري صداوسيما , دخالت دولت لارم است تا از راه قانونمند كردن تعلق درامدهاي تبليغاتي به هنگام انجام بازيها به باشكاهها, بخش خصوصي با پشتوانه درامدي پايدار به ادامه حيات خود مطمئن شده و باشگاههاي فوتبال از لحاظ كمي و كيفي توسعه يابند.

چاپ شده در شرق-

تعطيلي وبلاگ

2006-06-28T21:19:00.000-07:00

تعطيلي وبلاگ

آقا روزبه كه كركره رو كشيد پايين و رفت. وبلاگ منم كه مدتها تعطيل بود. بدبختي بحث اقتصادي در ايران اينه كه بعضي وقتها بايد با كساني بحث وجدل كني كه عاقبتي جز كلافگي نداره. طرف مياد ميگه مدرس اقتصادم و بعد چيزاي غريبي به اسم اقتصاد به خورد ملت ميده. حالا ميخواي باهاش بحث كني؟ هر چي بهش بگي باز حرف خودش رو ميزنه. اين اقتصاددان نماها و رفقاي راس كارشون مثل احمد توكلي همچون دو تيغه قيچي هستند كه اندك خردورزي اقتصادي در ايران ازشون در امان نيستند. بيچاره اين حامد كه انرژي و اعصابي داره و الحق كه خوب مينوبسه. خدا عمرش بده كه يه تنه داره جور همه رو ميكشه.

مصاحبه دكتر نيلي رو در صفحه تحليل دنياي اقتصاد با عنوان "وقتي اقتصاد درس ميدهيم و به آن عمل نميكنيم" بخونيد.

جواب احمد توکلي

2006-06-06T21:53:00.000-07:00

جواب احمد توکلي

ًآقا يه جواب داده به شرق يکي هم به دنياي اقتصاد. اين قسمتي از جوابش به انتقاد از سياستهاي پيشنهادي آقا براي نرخ بهره است:

جالب آن كه دولت (سابق) از يك سو توليد كنندگان داخلي را به دريافت تسهيلات با نرخ هاى بالا ناچار مى كرد و از طرف ديگر هم توقع داشت توليد كننده ايرانى با رقباى خارجى خود كه تسهيلات با نرخ تك رقمى مى گيرند، رقابت كند

اين بابا که يه لقب دکتر اقتصاد هم يدک ميکشد هنوز نفهميده که نرخ بهره چيه خوب طبيعتا تفاوت نرخ تورم و نرخ بهره توي کشورهاي مختلف رو هم نميفهمه. .

اين هم قسمتي از جوابش به دنياي اقتصاده

خوانندگان فرهيخته به خوبي مي‌دانند كه «اقتصاد»، علم رياضي يا مكانيك نيست كه قوانين‌اش هميشه ثابت و مطلق باشد. در رياضيات، 2×2 هميشه و همه‌جا چهار تا است اما «اقتصاد»، علم اقتضائات و شرايط است. چه بسا لازم است كه با كراهت به رانت تن دهيم تا به هدف بلندتري برسيم

خودش اذعان داره که سياست پيشنهاديش رانتزاست. بعد مياد از مبارزه با ثروتهاي بادآورده حرف ميزنه. اين آدم تعريف حديدي هم از علم اقتصاد ميده. علم اقتضاپات براي توضيح افتضاحات.
اين که آدمي مثل اين چنين حرفهايي رو از تريبون مهمي مثل مجلس ميزنه و حتي سياستهاي اقتصادي مخربي رو هم تصويب ميکنه دليل ضعف علمي اقتصاددانان ايران است. آن همه دانشکده اقتصاد و اقتصادخوانده ولي کم اثر و فاقد اثرگذاري مثبت براي کشور
ايشالا يه روز بشه که شر اين بابا از سر اقتصاد مملکت باز بشه. قدرت تخريب ندانم کاريهاش کمتر از بمبهاي صدام نيست.

كينزگرايي

2006-05-26T17:51:00.000-07:00

كينزگرايي

سرمقاله پويا جبل عاملي را در دنياي اقتصاد بخوانيد. در مورد كينزگرايي در ايران نوشته. هرجند با آمار شصت درصدي طرفداران كينز ميان اقتصاددانان دنيا موافق نيستم ولي تحليل جالبي از كينزگرايي در ايران ميدهد. چيزي كه برام جالبه اينه كه در ايران بازار سپرهايي كه بشه ازشون در مقابل جريان اصلي اقتصاد ( با تشكر از احمد اديب كه بدرستي اشاره كرد كه از مين استريم استفاده شود) ايستاد داغ است. نهادگرايي و كينزگرايي هم شده سپر.

كليد توسعه اقتصادي در دستان مراجع

2006-05-23T21:15:00.000-07:00

كليد توسعه اقتصادي در دستان مراجع

بيگمان اگر از هر كسي بپرسيد كه بزرگترين گرفتاري اقتصادي كشور چيست از گراني و بيكاري نام ميبرد. براي پي بردن به ريشه اين گرفتاريها بايد به نحوه توليد كالا و خدمات توجه كنيم. براي اينكه كالا يا خدماتي توليد شود بايد سرمايه و نيروي كار به نحوي در كنار يكديگر قرار گيرند. تفاوت سيستم هاي اقتصادي مختلف نيز به نحوه بهم رسيدن نيروي كار و سرمايه وابسته است. هرچه سرمايه آسانتر در اختيار آحاد توليدكننده قرار گيرد كالا و خدمات بيشتري توليد شده و نيروي كار بيشتري مشغول كار ميگردد. در جامعه صاحبان سرمايه پس انداز كنندكان هستند كه بخشي از درآمدشان را حاضرند در اختيار توليدكننده اي قرار دهند تا در موعد مقرر طبق قرارداد از پيش تعيين شده اي در بخشي از سود حاصل از توليد سهيم شوند. بعد از انقلاب اسلامي با توجه به مباني فقهي قراردادهاي مالي سعي شده است كه نظام بانكي مطابق آن قراردادها عمل نموده تا شبهه ربوي بودن آنها مرتفع شود. در اين نوشتار صرفا از لحاظ اقتصادي به نقاط ضعف سيستم بانكي فعلي اشاره كنم و بحث فقهي را به علماي حوزه واگذار ميكنم.

بازار پولي همانند هر بازار ديگري از دو ركن عرضه و تقاضا تشكيل شده است. نرخ بهره تعادلي نرخي خواهد بود كه در آن نرخ مازاد عرضه يا مازاد تقاضا موجود نباشد. در سيستم فعلي بانكي نرخ سود بصورت دستوري تعيين ميشود و عموما اين نرخ بگونه اي بوده است كه در آن مازاد تقاضا وجود داشته است. از اينرو بازار غيررسمي پول بموازات سيستم بانكي بوجود آمده است تا پاسخگوي مازاد تقاضا باشد. تفاوت اين بازار با سيستم بانكي در اين است كه درآن افراد به اتكاي يكديگر وام ميدهند در حاليكه در سيستم بانكي افراد جه وام دهنده چه وام گيرنده فقط با سيستم بانكي طرف هستند. از اينرو ريسك ورشكستگي افراد در سيستم بانكي به پس انداز كنندگان منتقل نميگردد. در حاليكه در بازار غير رسمي پول ريسك اعتباري افراد دومينووار همه را تحت تاثير قرار ميدهد و بالنتيجه بعلت ريسك موجود در اين بازار افراد كمتر سرمايه گذاري ميكنند و در صورت سرمايه گذاري بهره بالاتري طلب ميكنند تا ورشكستگي احتمالي طرف مقابل را جبران كند. بنابراين تا زماني كه بازار غير رسمي پول وجود دارد صحبت از نرخ بهره نبايد به نرخ سود بانكي محدود شود و ميبايست نرخ بهره بازار غيررسمي پول را نيز در نظرگرفت. ضمنا بايد در نظر داشت كه بعلت قانونمند نبودن بازار غيررسمي تبعات اجتماعي ناگواري نيز همراه اين بازار است كه حجم بالاي پرونده هاي مالي وچك در قوه قضائيه از آنجمله است

.براي قانونمند نمودن بازار پولي و پايان دادن به بازار غيررسمي از لحاظ اقتصادي راهي جز آزاد نمودن اين بازار وجود ندارد. بانكها بايد در تعيين نرخ سود آزاد باشند و امكان فعاليت بانكهاي خصوصي بيشتر از پيش فراهم آيد واوراق قرضه در بازار بورس مورد معامله قرار بگيرد وعرضه و تقاضاي پول بايد تعيين كننده نرخ سود باشد. در اينصورت نه تنها گرفتاريهاي اجتماعي بازار غيررسمي پول منتفي خواهد شد بلكه امكان دسترسي توليدكنندگان براي سرمايه بيشتر فراهم خواهد شد و در نتيجه با رشد توليد و امكان فراهم شدن بيشتر موقعيتهاي شغلي درآمد آحاد جامعه نيز افزايش خواهد يافت.بدون اصلاح سيستم فعلي بانكي امكان استفاده از تمام ظرفيتهاي توليدي در كشور ممكن نيست. .

سيستم بانكي كشور مورد انتقاد علماي حوره هم بوده است.هفته گذشته آيت آلله نوري همداني در ديدار با مدير منطقه اي بورس قم ضمن تاييد ماهيت بورس فرمودند: "ظاهر فعاليت بانك‌ها اسلامي است، ولي قالب كاري آن ها ربايي است اما شبهه ربا در بورس وجود ندارد؛ زيرا افراد پول خود را در راه توليد و پيشرفت در جريان مي‌اندازند و اين خدمت بزرگي است" ماه پيش نيز آيت اله مصباح يزدي در كنفرانس بانكداري اسلامي اينگونه نظر خود را ابراز كردند: " نه تنها بازار آزاد ما بلكه بنگاه‌هاي اقتصادي دولتي كه سرآمد آن، بانك‌ها هستند گرفتار ربا مي‌باشند. "حجت الاسلام سيدعباس موسويان, مدير گروه اقتصاد پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامى قم, در مصاحبه اي در سال گذشته ضمن انتقاد از سيستم بانكي فعلي از آزاد سازي بازار پول اينگونه دفاع كردند:" دربرنامه بلندمدت به سمتى برويم كه بازار را از جهت تعيين نرخ آزاد بگذاريم. بانك ها به صورت آزادانه نرخ هايى را ارائه دهند و براساس تعادل بازار- چه براى سپرده ها، چه براى تسهيلات- نرخ شكل بگيرد." (روزنامه شرق بيست و هشت آذر هشتاد و چهار).

اصلاح بازار پول نقش اصلي در افزايش توليد و كاهش بيكاري دارد و باز شدن گره آن صرفا بدست روحانيت و علماي حوزه امكان پذير است تا بر مبناي نظر فقهي ايشان بانكداري غيرربوي و در عين حال كارا در اقتصاد كشور امكان فعاليت داشته باشد.

چاپ شده در شرق

جواب به احمد توكلي

2006-05-22T22:50:00.000-07:00

جواب به احمد توكلي

احمد توكلي در گفتگويي پاسخي به منتقدان طرح كاهش نرخ بهره بانكي داده است كه آنرا ميتوانيد در روزنامه دنياي اقتصاد بخوانيد. بطور خلاصه اين انتقادات را به پاسخ وي مينويسم:

قانون جديد كاهش نرخ سود تسهيلات صرفا نظام ناكارآمد بانكي را تنبيه مي‌كند و او را مجبور مي‌كند با حذف هزينه‌هاي زايد و به كارگيري فناوري‌هاي نوين بانكي، كارآمدي خدمات خود را افزايش دهد.

در مواردي كه انحصار در صنعتي وجود دارد مداخله دولت براي كاهش ناكارايي قابل توجيه است ولي اين دليلي براي تسري بخشيدن دخالت به بخش خصوصي نميباشد. ضمن اينكه كاهش نرخ بهره پيشنهادي ايشان انگيزه اي به بانكهاي خصوصي براي كاهش هزينه هاي زائدشان نميدهد. راه حل اساسي براي بالابردن كيفيت خدمات بانكي فراهم آوردن امكان حضور بانكهاي خصوصي بيشتر است تا به بوجود آمدن رقابت بين آنها وضعيت خدمات بانكي بهتر گردد.

متاسفانه در حال حاضر، نظام بانكي به طور كامل قانون عمليات بانكي بدون ربا را اجرا نمي‌كند و در عمل، مفهومي ربوي از نرخ سود دارد سيستم بانكي فعلي بخاطر محدوديتهايي كه از قوانين غيرربوي بودن ناشي شده از لحاظ اقتصادي بسيار ناكاراست.

جالب اينجاست كه شبهه ربوي بودن هم توسط خود ايشان به سيستم فعلي وارد ميشود. براي من جالب است كه چرا اين مساله ربوي بودن بانكها بطور جدي پيگيري نميشود. با قوانين وضع شده ازابتداي انقلاب سيستم بانكي ناكارا پديد آمده به اين اميد كه ربوي نيست حالا بعد از چنددهه اذعان ميشود كه اين سيستم نه تنها ناكارا نيست بلكه ربوي هم هست

نرخ‌هاي بالاي سود تسهيلات آنقدر براي توليد ملي ما ضرر دارد كه فعلا نبايد وقت را براي يافتن اين معماي مرغ و تخم‌مرغي تلف كنيم. طي سال‌هاي گذشته بانك مركزي و دولت سابق سال‌ها فرصت‌سوزي كردند تا به اين نتيجه برسند كه اول بايد نرخ تورم كاهش يابد يا نرخ سودهاي بانكي، آنچه اكنون مهم و براي ما اصل است، توليد و سرمايه‌گذاري توليدي مقرون به صرفه در كشور است و بايد به ويژگي‌ها و نتايج علم اقتصاد هم توجه داشته باشيم.

مشكل اصلي اينجاست كه وي درك درستي از نرخ بهره ندارد. بدليل توسعه نيافتگي سيستم بانكي بانكها بخشي از بازار پول در ايران هستند و وي نرخ بهره بازار غيررسمي را در نظر نميگيرد. با اجراي مصوبه مجلس تقاضا در بازار غيررسمي بالاتر رفته و در نتيجه نرخ بهره متوسط اقتصاد بالاتر ميرود. يعني دقيقا عكس خواسته ايشان اتفاق ميافتاد. ثانيا در ادبيات علم اقتصاد به رابطه منفي نرخ بهره با تورم اشاره شده است و در تمام دنيا با افزايش نرخ بهره سعي ميكنند تورم را كاهش دهند. و تكليف مرغ و تخم مرغ در بحث تورم و نرخ بهره سالهاست روشن شده است

اصل بر اين است كه سرمايه‌گذاري توليدي در ايران مقرون به صرفه است و براي تحقق اين هدف اگر لازم باشد، بايد حتي سود پرداختي به سپرده‌گذاران در بانك‌هاي خصوصي را هم محدود كرد.

آخه كدام سياست دستوري تعيين قيمت موفق بوده كه اين سياست كاهش نرخ بهره موفق باشد؟ اجراي اين سياست نه تنها به توسعه بازار غيررسمي بازار پول كمك ميكند بلكه نقدينگي مردم را به جاي كاناليزه شدن به سمت توليد به بازار كالاهاي مصرفي ميكشاند. ضمنا موجب تضعيف بانكهاي خصوصي ميگردد. عواقب تضعيف بانكهاي خصوصي و ورشكستگي احتمالي آنها عواقب بسيار سختي براي اقتصاد كشور دارد. درصورت ورشكستگي يكي از بانكهاي خصوصي كه تضمين دولتي ندارند ميتواند دومينو وار كل سيستم بانكي را با مشكل مواجه سازد.

بانك‌ها مي‌توانند بهترين طرح‌هاي رسيده براي تسهيلات بانكي را رتبه‌بندي كنند تا تسهيلات نسبتا ارزان به ايده‌آل ترين طرح‌ها (از نظر اشتغالزايي و ...) برسد.

اين يعني رانت. بانكها مسئول توزيع رانت ناشي از اين سياست ميشوند و ايده ال ترين طرحها هم مال كساني است كه رابطه بهتري براي دريافت وام دارند. اين سياست انگيزه كافي براي فساد هم در سيستم بانكي بوجود مي آورد.

اقتصادي كردن سرمايه‌گذاري توليدي در ايران براي ما اصل است و گسترش اين رانت بخشي از هزينه‌ دستيابي به اين هدف اساسي است كه ناچاريم به آن تن دهيم

وي اعتراف ميكند كه سياست پيشنهادي وي رانت زاست. همانطور كه در بالا اشاره كردم اين سياست طرحهاي غيراقتصادي و ضايع كننده منابع را اقتصادي ميكند. هنوز شعارهاي مبارزه با ثروت هاي باد آورده احمد توكلي يادمان نرفته است. خود وي پرچمدار سياستي شده است كه عواقبي بر خلاف شعارهاي تبليغاتي وي مبني بر مبارزه با ثروتهاي باد آورده و ... دارد

اقتصادي كردن سرمايه‌گذاري توليدي در ايران، هدف راهبردي تيم اقتصادي مجلس هفتم است.

اين سياست نتيجه اي خلاف هدف راهبردي مورد اشاره است. براي كاهش نرخ بهره بايد بازار پولي توسعه يابد كه اين مهم نيز از طريق توسعه بانكداري خصوصي و فراهم آوردن امكان معامله اوراق قرضه در بازار بورس امكان پذير است

دلايل مخالفت با اقتصاد نئوكلاسيك

2006-05-16T18:08:00.000-07:00

دلايل مخالفت با اقتصاد نئوكلاسيك

اين چند ماهه كه بخشي از وقتم صرف خواندن وبلاگ و روزنامه ها شد متوجه مخالفت شديد يك سري از حضرات با مباني اقتصاد نئوكلاسيك شدم. در نوشته هايشان اگر دقت كنيد ميبينيد كه سعي دارند تحت هر عنواني اين مباني را زير سوال ببرند. بطور خلاصه خدمت خوانندگاني كه آشنا با اقتصاد نئوكلاسيك نيستند عرض كنم كه در اين تئوري بر كارايي بازار مبادلات تاكيد ميشود. يعني هرچه امكان مبادلات بيشتر فراهم شود وضع اقتصادي جامعه بهتر خواهد شد در عين حال در موارد خاصي كه بازار درست عمل نميكند(مثل وجود انحصارات طبيعي, يا عدم تشكيل بازار آلودگي كارخانه سيمان, حمايت از اقشار آسيب پذير و ...) معتقد به دخالت دولت هستند. بسته به اينكه چقدر دولت بايد در اقتصاد دخالت كند اقتصاددانان به دو طيف چپ و راست تقسيم بندي ميشوند. متاسفانه در ايران هركس كه به مباني اقتصاد نئوكلاسيك بي اعتقاد باشد چپ خوانده ميشود كه به نظرم جفا در حق چپهاست.

يك-اقتصاد نئوكلاسيك بر مبناي فروضي استوار شده كه سعي نموده مدلي از اقتصاد را بدست دهد. هرچه آن فروض ساده تر باشد مدل هم ساده تر و دورتر از واقعيت. اين علم هم مثل هر علم ديگري براي توضيح بهتر واقعيت چاره اي جز واقعي كردن فروض خود نداشته است. مثلا وجود اطلاعات كامل در معامله يك كالا از فروض ساده اي است كه ابتدا مورد استفاده قرار ميگرفت ولي از سي چهل سال پيش ديده شد اين فرض در دنياي واقعيت مصداق ندارد و مدلهاي با اطلاعات نامتقارن ارائه شد. خلاصه اينكه محققان اين علم در طول چند دهه اخير به نزديكتر كردن مدلها به دنياي واقعيت كوشش كرده اند و در اين راه از رياضيات بعنوان ابزاري براي مدلسازي بهره برده اند. كمتر شعبه اي از علم رياضي بوده است كه در اقتصاد مورد استفاده قرار نگرفته باشد. اين مدلها هم داراي كاربرد فراوان بوده و بطور مثال شاخه هاي بازار مالي و حراجها از پيشرفت اين مدلها بيشرين بهره را برده اند. يكي از دلايل مخالفت اين حضرات در اين است كه حال و حوصله رياضي خواندن نداشته اند و اين دليلي شده است كه بناي مخالفت با اقتصاد نئوكلاسيك بذارند.

دو - بدليل عدم وجود آزمايشگاه در علم اقتصاد (!) براي آزمودن مدلها ناچارا بايد از داده ها كمك گرفت. براي اين منظور تئوري آمار احتمال مورد استفاده قرار گرفته و اقتصاد سنجي بگونه اي خلق شده است. چه بسياري از مدلهاي اقتصادي كه مقبوليت خود را از مهر تاييد اقتصاد سنجي گرفته اند. ناگفته پيداست كه اين رشته هم با رياضيات و كمي برنامه نويسي عجين شده و حضراتي كه فهمشان از اين رشته اينه كه ميگن: "مثلا در يك مدل اقتصادسنجي آنقدر آمارها را زجر مي‌ده تا جواب بگيره" اعصاب شنيدن حرف حسابي در اين زمينه را نداشته و سعي ميكند يكجوري با اقتصاد نئوكلاسيك بناي مخالفت بذارد.

سه- يك سري از حضرات هم هستند كه عمري را (خصوصا در جواني) دل به اردوي كمونيسم سپرده بودند. غالب اين افراد دلهاي پاكي دارند و از فقر مردم ناراحت ميشوند ولي ساده لوحانه ايده جامعه بي طبقه را باور كرده بودند. گذشت زمان در آزمايشگاه بزرگ بلوك شرق نشان داد براي يافتن راه بهتر شدن اقتصاد بايد فسفري هم سوراند. اين حضرات هنوز در شوك از دست رفتن كعبه خويشند و بيراه نيست كه هر از گاهي سعي ميكنند به اقتصادنئوكلاسيك ناشيانه گيري بدهند.

چهار- يكي از سوالاتي كه اقتصاددانان با آن كلنجار رفته اند مقايسه تفاوت توسعه اقتصادي كشورها بوده است. علي الخصوص بعد از فروپاشي شوروي كه آخرين رهبران حزب كمونيست ساده لوحانه فكر ميكردند با ايجاد بازار سهام يك شبه همانند همتايان غربي خواهند شد اين مقوله بيشتر مورد توجه قرار گرفت. اهميت نهادها در اقتصاد مورد تاكيد قرار گرفت و نهادها بعنوان زيربناي ساختار اقتصادي بعنوان عامل اصلي مورد توجه قرار گرفت. (روزبه شرح مفصل و خوبي در اينباره نوشته). اين نظريه هم در طول نظرات اقتصادي نئوكلاسيك بكار گرفته شد تا دلايل عقب ماندگي اقتصادي جوامع توضيح داده شود. در اين نظريه نقش نهادها در كاستن از هزينه مبادلات چه اقتصادي چه سياسي مورد بررسي قرار ميگيرد. پيشرفت اقتصادي جوامع به اين بستگي دارد كه نهادهاي آن جوامع باعث كاستن يا افزايش هرينه مبادلات ميشوند يا خير. عامل اصلي عدم موفقيت توسعه اقتصادي ايران وجود بعضي نهادهاي ناسازگار با توسعه است. يكي از اين نهادها حضور حضراتي در هيبت اقتصاددان است كه بنا به دلايل گفته شده با مباني اقتصاد سر ناسازگاري دارند و طرفه آنكه با خواندن خود بعنوان نهادگرا با اصول عقلاني اقتصاد به مبارزه برميخيزند.

مرحوم عظيمي

2006-05-15T17:48:00.000-07:00

مرحوم عظيمي

يكي دو هفته پيش سالگرد مرحوم عظيمي بود. تو فرهنگ ما هم انتقاد از دنيا رفتگان كار درستي نيست. ولي بعد از خواندن مطالب در مورد وي فكر ميكنم يادآوري يك سري نكات لازم باشه.

من خودم شخصا ايشان را نميشناختم ولي يه سري از نوشته هايشان را خوانده بودم از جمله كتاب مدارهاي توسعه نيافتگي را آنهم قبل از اينكه دانشجوي اقتصاد بشم. از خواندن آن كتاب خوشم آمده بود ولي بعد از چند سالي كه دروس اقتصاد را گذراندم نظرم كاملا عوض شده بود. اينكه ايشان در آن كتاب به فقر در ايران اشاره كرده بود و با احساسات تمام تنفرش را از فقر بيان ميكرد برايم جالب و كمي هيجان انگيز به نظر مي آمد. ولي الان كه برميگردم و به ديدگاه ايشان نگاه ميكنم دو اشكال اساسي در كار ايشان ميبينم. يكي اينكه به كلي گويي مبهم در مورد اقتصاد ميپردازند و ديگر اينكه هيچگونه راه حل عملي براي بهتر شدن وضع اقتصاد بيان نميكنند. براي مثال به يك سري از جملات ايشان دقت كنيد

:
توسعه فرآيندي است كه طي آن باورهاي فرهنگي، نهادهاي اجتماعي، نهادهاي اقتصادي و نهادهاي سياسي به صورت بنيادي متحول مي شوند تا متناسب با ظرفيت هاي شناخته شده جديد شوند و طي اين فرآيند سطح رفاه جامعه ارتقا مي يابد

سوال: خوب قبول. ولي اين باورهاي جديد چي هستند.

بازسازي تمامي نهادهاي يك جامعه براساس يك انديشه و شناخت محوري جديد است

سوال: كدام انديشه؟

راه توسعه را خود مردم پيدا مي كنند و كسي حق ندارد به عنوان حكومت راه توسعه را به مردم تحميل كند. دولت فقط وظيفه دارد كه ابزار ممكن را براي مردم مهيا كند

سوال: چه ابزاري هستند كه دولت بايد آن را مهيا كند؟ نقش دولت بطور دقيق چيست

اينها سوالاتي هستند كه جوابي در نوشته هاي دكتر عظيمي پيدا نميشود. پيدا كردن جواب اين سوالات وظيفه اقتصاددانان ميباشد. همانطور كه گفتم اگر مسئولي از دكتر عظيمي در مورد سياستگزاري سوالي ميكرد مطمئنا به جوابي دست نميافت.

طرح جنجالي نرخ بهره برگشت خورد

2006-05-03T19:00:00.000-07:00

طرح جنجالي نرخ بهره برگشت خورد

خبر خوبي بود. نه فقط اين طرح مضر برگشت خورد بلكه اين واقعه نشان داد كه چگونه ميتوان در تصميم گيريها تاثيرگذار بود. روساي بانكهاي خصوصي دو جلسه با شوراي نگهبان داشتند. بخش خصوصي به دفاع از خودش آمده بود. آمده بود كه حقش را بگيرد. حقي كه منافعش به جامعه خواهد رسيد. از آنطرف مطبوعات هم سنگ تمام گذاشتند. نشان دادند كه چگونه ميتوانند با آگاهي دادن به جامعه جلوي يك تصميم اشتباه را بگيرند. شرق و دنياي اقتصاد سنگ تمام گذاشتند. راه اينه. بايد حرف زد و مسائل جامعه را مطرح كرد.بانكداران خصوصي نشان دادند كه چگونه بخش خصوصي ميتواند قدرت داشته باشد و جلوي تصميم هاي بوروكراتهاي دولتي بياستند. هر آدم منصفي جاي توكلي بود يا بايد استعفا ميداد يا حداقل تا آخر دوره نمايندگيش ساكت مينشست. با اينكه طرح برگشت خورد ولي آثار منفيش مطرح كردنش از بين نخواهد رفت. حالا توكلي ماند و روسياهي طرحش.

ضربه شديد

2006-05-02T22:51:00.000-07:00

ضربه شديد

اينم نظر جالب آقاي موسي الرضا ثروتي نماينده مجلس: تبديل ارز كشور از دلار به يورو ضربه شديدي به آمريكاست. آفتاب يزد سيزده ارديببهشت صفحه دو

يك- حجم تجارت خارجي ايران حداكثر سالي پنجاه ميليارد دلار است كه حدودا ميشود روزي صدوسي چهل مليون دلار. حجم معاملات ارزي دلار در دنيا روزي چند تريلون دلار است. يعني حداقل هفت هشت هزار برابر سهم ايران در بازار ارز

دو- آمريكا از طرفي به دولت چين فشار مياورد كه بابا اين قدر دلار رو تقويت نكنيد تراز تجاريمون بد منفي شده.

سه- حالا پيدا كنيد ضربه شديد را.

نقش موسسات اعتباري در كاهش جرايم مالي

2006-04-27T20:56:00.000-07:00

نقش موسسات اعتباري در كاهش جرايم مالي

شايد از بزرگترها شنيده باشيد كه ميگن " قديمي ها خيلي بهتر بودند. طرف يه تار سيبيلشو رو گرو ميذاشت تا يه قرضي رو برگردونه يا تا يه كاري رو انجام بده".واقعيت غير قابل انكار اين است كه اعتبار افراد نقش مهمي در معاملات اقتصادي بعهده دارد. اگر پولي به كسي قرض داده ميشود يا در معامله اي پرداخت پول به آينده موكول شده اعتبار فرد مقابل نقش مهمي در انجام معامله دارد. قديمها كه جوامع كوچكتر بودن و همه همديگر رو ميشناختند كسي اگر بدحسابي در معامله اي ميكرد, اعتبارش نزد همه از بين ميرفت. براي همين همه مواظب آبرو و اعتبارشان در جامعه و بازار بودند چراكه هزينه بي اعتبار شدن بسيار بالا بود. اما با بزرگ شدن جوامع, سيستم سنتي حفظ ابرو ديگه كاركرد خودرا از دست داده است و سيستم انگيزشي كه ميتوانست هزينه تخلف مالي را زياد كند ديگر كارايي ندارد. بنابراين اتكاي افراد به يكديگر از ريسك بالايي برخوردار شده است. افزايش ريسك اعتبار افراد باعث ميشود كه ريسك معامله يا مشاركت در فعاليتهاي اقتصادي افزايش يابد و نهايتا باعث كاهش فعاليتهاي اقتصادي بگردد كه بالنتيجه رفاه اقتصادي جامعه كاهش ميابد.

توسعه بانكداري خصوصي و رقابت بين بانكها دركشورهاي پيشرفته باعث شده است كه نهادهايي به منظور رتبه بندي درجه اعتبار افراد بوجود بيايد. اين موسسات به منظور خدمات رساني به موسسات مالي همچون بانكها بوجود آمدند تا بر مبناي اطلاعات آنها بانكها از ريسك اعتباري افراد يا شركتها مطلع شوند. در اين سيستم هرچه افراد در گذشته شان خوش حساب تر بوده باشند رتبه بهتري كسب ميكنند. در عوض وقتي فردي ميخواهد از بانك وام بگيرد اگر رتبه اعتباري بهتري داشته باشد نرخ بهره كمتري به وامش تعلق ميگيرد چرا كه احتمال ورشكستگي آن فرد كمتر است.درضمن اين موسسات رتبه بندي با دريافت هزينه ناچيزي رتبه اعتباري هر فرد را در اختيار ديگران قرار ميدهند بنابراين اين اطلاعات مربوط به اعتبار افراد ميتواند در اختيار همگان قرار بگيرد. براي مثال اگر شما بخواهيد خانه اي به فردي اجاره دهيد برايتان مهم است كه سابقه فرد را بدانيد و از اعتبار مالي فرد مطلع باشيد. اين سيستم رتبه بندي انتقال اين اطلاعات را ساده تر و كم دردسرتر كرده است. با كاهش اين ريسك افراد ميتوانند با خيال راحت تري منزل خود را اجاره دهند. بنابراين عرضه خانه اجاره اي بيشتر ميگردد كه به كاهش اجاره منجر ميگردد. در باقي مبادلات اقتصادي اين مسئله صادق است. روشن شدن وضعيت اعتباري افراد مبادلات اقتصادي بيشتري را ممكن ميسازد كه نهايتا رونق اقتصادي بهمراه خواهد داشت.

جنبه مثبت ديگر اين سيستم اعتباري, در كم نمودن تخلفات مالي است. همين سيسستم به ظاهر ساده باعث شده تا همه مواظب باشند كه بدحسابي نكند چرا كه هزينه آنرا بايد در بهره بالاي وام خود يا در سخت شدن معاملات اقتصادي خود بپردازند. اين سيستم باعث ميشود تا هزينه انجام خلاف مالي بالا رود و نتيجتا از جرايم مالي در جامعه كاسته شود. در صورت فقدان اين نهادهاي اعتبارسنجي طبيعي است كه تعداد بيشتري از فعالان اقتصادي هزينه اي براي تخلفات اقتصادي خود مشاهده نميكنند و آمار تخلفات مالي با بزرگ شدن جوامع بيشتر ميگردد. وجود اين نهادها باعث پيشگيري از جرايمي ميشود كه هم اكنون توان زيادي از قوه قضائيه صرف رسيدگي به آن ميشود.

چاپ شده در شرق

توسعه بانكداري خصوصي: راهي براي كنترل اقتصاد زيرزميني

2006-04-27T18:02:00.000-07:00

توسعه بانكداري خصوصي: راهي براي كنترل اقتصاد زيرزميني

اقتصاد زيرزميني شامل آن دسته از فعاليت هايي است كه به طور قانوني يا غيرقانوني انجام شده و در جايي ثبت نشده است. براساس آمار منابع غيررسمي، سالانه دو تا چهار ميليارد دلار كالاي قاچاق وارد كشور مي شود، در حدود سه ميليارد دلار فرار سرمايه از ايران صورت مي گيرد، گردش مالي تجارت مواد مخدر پنج ميليارد دلار است.

اينكه اين معاملات در جايي ثبت نميشود تبعات سنگيني بهمراه دارد.بايد توجه داشت كه هر معامله و فعاليت اقتصادي نياز به امنيت و ضمانت دارد. يكي از وظايف پليس و قوه قضاييه بوجود آوردن امنيت اقتصادي است. اگر فعاليتي طبق قانون خلاف است چگونه ميتوان انتظار داشت كه طرفين دعواي يك معامله غير قانوني مثل قاچاقچيان مواد مخدر براي حل مشكل بين خود سراغ دادگاههاي قوه قضاييه بروند؟ نتيجه چه خواهد شد؟ خودشان سيستم حفاظتي براي خودشان درست ميكنند تا محيط امني برايشان بوجود آيد و چه بسا تلاش خواهند كرد با نفوذ به سيستم قضايي و امنيتي كشور اين حاشيه امن را ايجاد كنند. اينگونه است كه مافيا خلق ميشود. به وضعيت سيستان و بلوچستان نگاه كنيد. مشكل پايين بودن امنيت در آنجا نسبت به استانهاي ديگر به خاطر حجم بالاي اقتصاد زيرزميني بسبب تجارت قاچاق است. استانهاي مرزي كمابيش با اين مساله مواجه هستند كه علاوه بر بوجود آمدن مشكلات امنيتي جذابيت سرمايه گذاري خود را نيز از دست ميدهند كه باعث گسترش فقر و جذب افراد بيكار به مشاغل اقتصاد زيرزميني ميگردد در هفته هاي گذشته بعد از جنايت تاسوكي نيروهاي زحمتكش انتظامي و امنيتي توجه بيشتري براي حفظ امنيت آن منطقه مبذول داشته اند ولي راه حل اساسي براي بالا بردن ضريب امنيت خشكاندن ريشه اقتصاد زير زميني آن منطقه است.

گسترش بانكداري خصوصي و توسعه فعاليتهاي اعتباري تحت نظر بانكها باعث ميشود كه تمام مبادلات از طريق سيستم شفاف بانكي انجام شود و از اين طريق امكان پولشويي از بين ميرود. اصولا هم مبارزه با پولشويي قبل از توسعه سيستم بانكي زياد مثمرثمر نخواهد بود.درصورتي كه امكان پولشويي از بين برود فعالين اقتصاد زيرزميني توانايي استفاده از ثروت خود را از دست خواهند داد و باعث خواهد شد كه جذابيت فعاليت در اين بخش از بين برود.

چاپ شده در شرق

با بانكداري جهاني هماهنگ شديم

2006-04-23T20:07:00.000-07:00

با بانكداري جهاني هماهنگ شديم

اين عكس كه مشاهده ميكنيد آقايي است بنام امير صفري. برين اينجا صفحه دوازده مصاحبه اش رو بخونيد. اين يه جمله رو داشته باشين ازش:

ما بالاخره در يك مقطعي بايد دست به كاهش نرخ سود بانكي مي‌زديم كه هميشه به دلايلي اين كار انجام نشد ولي اكنون اين فرصت پيش آمده تا ما خود را با بانكداري جهاني هماهنگ كنيم

آفرين به روزنامه دنيا اقتصاد كه اين نابغه رو كشف و به مردم معرفي كرده.

عواقب تضعيف سيستم بانكي

2006-04-22T19:36:00.000-07:00

عواقب تضعيف سيستم بانكي

اعتماد سپرده گذاران بانكي به سلامت مالي و سوددهي بانكها عامل اصلي فعاليت سيستم بانكي است. درصورتي كه اين اعتماد به هر علتي از بين برود و مردم براي دريافت سپرده هاي خود به بانكها هجوم بياورند از آنجاييكه منابع بانكها صرف اعطاي وام به ديگران شده است, بانكها قادر به پاسخگويي به همه سپرده گذاران نخواهند بود. از بين رفتن اعتماد مردم به يك بانك سريعا به بانكهاي ديگر تسري يافته و ديگر بانكها نيز از پيامدهاي ورشكستگي يك بانك مصون نخواهند بود.اين داستان بكرات در طول تاريخ بانكداري اتفاق افتاده است. از اينروست كه در ده سال گذشته بانكهاي بزرگ دنيا كه سرنوشت خود را همچون سرنوشت سرنشينان يك كشتي ميديدند چهارچوبي براي حضور بانكها در بازار هاي مالي وضع كرده اند كه بانكها را ملزم به كاهش ريسك ورشكستگي ميكند. طبق اين مقررات مديران بانكها قادر به انجام كارهاي ريسكي به منظور دستيابي به سود بيشتر نخواهند بود. با آغاز به كار بانكهاي خصوصي در ايران در چند سال گذشته, سلامت و سوددهي بانكها بايد مورد توجه قرار بگيرد. سياستگزاران و تصميم گيران اقتصادي در دولت و مجلس لازم است به اهميت اين موضوع بيشتر واقف بوده و بخاطر داشته باشند كه اجراي سياستهايي كه به تضعيف بانكهاي خصوصي منجر شود ممكن است عواقب بسيار ناگواري براي اقتصاد و مردم بهمراه داشته باشد.

روزنامه سرمايه چاپ شده اسمش هم وبلاگ "اقتصاد خودموني " روزبه نوشتن..

چند نكته

2006-04-20T12:45:00.000-07:00

چند نكته

بچه هاي روزنامه شرق اين ايده رو بهم دادند كه بعضي پست ها رو چاپ كنند كه كمكي است به بيشتر شدن خواننده هاي مطالب. براي همين پست ها رو جوري مينويسم كه بدرد چاپ شدن در روزنامه بخوره. روزي صد تا خواننده داشتن كه بيشترشون هم مثل خودت فكر ميكنن, آدم رو در نوشتن وبلاگ كمي دلسرد ميكنه. اتفاقي كه براي روزبه, حامد,احمد مجهول الهويه و علي افتاد روزبه كه فعلا نوشتن رو تعطيل كرده و حامد هم داره بزبان انگليسي براي مخاطباي ايرانيش مطلب مينويسه علي هم يه مدت ول كرد ولي آدم فكوري مثل آن نبايد هم ننويسه

همانطور كه در اولين پست هم نوشتم در ايران جاي نهادي از اقتصاددانان كه حرفاشون در جامعه تاثيري داشته باشه خالي است. اين هم بدست نمياد مگر اينكه گروهي با نيت سالم بنويسن و اعتماد مردم رو جلب كنن. اين كار هم زمان ميخواد و صبر و از همه مهمتر فكر و سواد. سعي كردم با فراخواندن چند تا از برو بچه ها نامه اي در مورد مصوبه مجلس بنويسيم كه درفت رو شرق چاپ كرد قبل از اينكه بچه ها بگن نظرشون چيه. به نظرم كم كم بايد آنهايي كه فكرشون بهم نزديكتره دوره هم جمع بشن و گروهي نظرشون رو اعلام كنن. اينطوري اثرش هم بهتره. اين كارها شايد اتلاف وقت به نظر بياد و نفع شخصي نداشته باشه ولي شايد بدرد مملكت بخوره. اگر زماني مملكت جوان دلاور آرپي جي زن ميخواست كه جلوي تانك دشمن متجاوز رو بگيره الان جوان اهل فكر ميخواد كه جلوي سياستهاي مخرب و كوتاه بينانه آدمي مثل احمد توكلي رو بگيره.

حجم نقدينگي: اژدها يا ابزار توليد؟

2006-04-18T18:07:00.000-07:00

با شوك افزايش قيمت جهاني طلا بازار سكه ايران عكس العمل شديدي از خود نشان داد. تلاطم بازار سكه در چند روز گذشته نشان از بيقراري ودر عين حال توانايي صاحبان نقدينگي در حجوم به بازار جديد دارد و از اينروست كه بعضيها از آن بعنوان "بيداري اژدهاي خفته نقدينگي" ياد كردند. از طرف ديگر صاحبان صنايع مرتبا از كمبود نقدينگي مينالند و ميگويند در نبود نقدينگي نميتوانند در حداكثر توان توليدي خود كار كنند. سوال اساسي اينجاست كه ماهيت اين نقدينگي چيست كه از سويي ميتواند عصاي دست توليد باشد و از سوي ديگر ميتواند همانند اژدها آرامش اقتصادي را برهم زند؟ بايد بياد داشته باشيم كه كمبود توليد بمعناي افزايش بيكاري, كاهش درآمد مردم, گسترش فقر و تبعات اجتماعي و فساد ناشي از آن است.

همانطور كه سد و شبكه هاي آبياري اژدهاي سيلاب را به سيستم آبرساني مولد بدل ميسازد در اقتصاد نيز بازار پيشرفته پولي ميتواند اژدهاي نقدينگي را در جهت توليد رام نمايد. شايد بتوان گفت كه يكي از بزرگترين گرفتاريهاي اقتصاد ايران, كارا نبودن ابزارهاي مالي براي هدايت اين نقدينگي بسوي توليد است. در همه جاي دنيا سيستم بانكداري حصوصي در كنار بازار اوراق قرضه از اركان اساسي كنترل نقدينگي و هدايت آن بسوي بخشهاي توليدي هستند.

بانكداري خصوصي نيز در دوران نوزادي خود با مصوبه اخير مجلس با چالش اساسي مواجه شده و نقش تاثيرگذار خود را از دست خواهد داد.بازار اوراق قرضه نيز اصولا وجود ندارد و اوراق مشاركت نيز بعلت تضمين شدن اصل آن تا موعد مقرر ماهيتي جز حسابهاي پس انداز ندارند و متاسفانه گاهي به اشتباه اوراق قرضه خوانده ميشوند. اوراق مشاركت جز در به تاخير انداختن اثرات حجم نقدينگي نقش ديگري در اقتصاد ندارند. اين اوراق بايد در بازار بورس معامله شده و اصل آن نيز توسط بنگاه توليدي انتشار دهنده آن صرفا در زمان مقرر تضمين شود.

انتشار اوراق قرضه و آماده نمودن بستر مناسب براي فعاليت آزادانه بانكهاي خصوصي دو راهكار مهم براي هدايت نقدينگي سرگردان بسوي توليد است و فقدان آنها از نقدينگي بجاي ابزار توليد اژدهايي خواهد ساخت كه هر از گاهي آرامش اقتصاد را برهم خواهد زد

چاپ شده در شرق

نامه

2006-04-09T21:12:00.000-07:00

يا با بخشنامه نرخ بهره تك رقمي ميشود؟
بي شك رشد اقتصادي و افزايش درآمد مردم خواسته هر ايراني نيكخواهي است. يكي از موانع رشد اقتصادي سهل الوصول نبودن سرمايه براي توليدكنندگان است. چه بسيار افرادي كه تمايل به پس انداز دارند و چه بسيار افراد توانايي كه در صورت در دسترس بودن سرمايه توانايي توليد كالا يا خدماتي را دارا ميباشند. مهمترين وظيفه بازار پول هر كشور فراهم ساختن محيطي است براي پس اندازكنندگان و نيازمندان سرمايه. تفاوت بازار پول با بازارهاي ديگر در اين است كه اعتبار افراد در بازپس دادن وام نقش مهمي در تعيين نرخ بهره دارد. نرخ بهره در اين بازار نيز همانند قيمت در هر بازار ديگر مولفه اصلي اين بازار است.سيستم بانكي وظيفه فراهم ساختن اين محيط را برعهده دارد و در عين حال از منتقل شدن شوك ورشكستگي افراد به باقي اقتصاد جلوگيري ميكند. درصورتي كه سيستم بانكي درست عمل نكند و نقش اساسي را در شكل گيري اين بازار نداشته باشد, بازارهاي موازي و غير رسمي پول در اقتصاد شكل ميگيرد كه گرفتاريهاي بسياري را بهمراه دارد. در اين بازار افراد به اتكاي يكديگر در اين بازار به معامله پول ميپردازند و طبيعتا بعلت بالا بودن ريسك اعتباري افراد نرخهاي بهره در اين بازار بسيار بالاست. اگر نگاهي به پرونده هاي مالي در قوه قضائيه بندازين متوجه خواهيد شد كه چه بسيار افرادي بعلت ورشكستگي اقتصادي نتوانسته اند از عهده پرداخت قرض بربيايند و سر از دادگاه و زندان در آورده اند. در صورتي كه سيستم بانكي از آزادي و انعطاف كافي برخوردار باشد بازار غيررسمي پول از ميان خواهد رفت. فراهم ساختن امكان فعاليت بانكهاي خصوصي از اقدامات مهم و اساسي در چند سال گذشته بوده است.هرگونه اقدامي در كنترل نرخ بهره باعث كاهش كارايي سيستم بانكي و كاهش رشد اقتصادي خواهد شد. كدام سياست قيمت گذاري دستوري موفق بوده كه اين سياست موفق باشد؟ اگر نرخ بهره با بخشنامه پايين مي آيد چرا نرخ بهره را صفر اعلام نمي كنند؟ زماني كه وام درخواستي در نرخ هاي بهره دستوري بيشتر از توانايي پرداخت سيستم بانكي باشد نتيجه اي جز تقويت بازار فساد برانگيز غيررسمي ندارد. ضمن اينكه رانت ناشي از وامهاي ارزان غالبا نصيب افرادي خواهد شد كه از طريق رابطه با آن دستيابند و از اين رانتها به سود بادآورده ميرسند يا پروژه هاي غيربازده شان توجيه پذير ميگردد.ما نويسندگان اين نامه با دلسوزي تمام نگراني خود را از تضعيف سيستم بانكي اعلام ميداريم چرا كه اعتقاد داريم سربلندي كشور و ملت عزيزمان جز از طريق رشد اقتصادي و آن هم از طريق تقويت بازار پولي و سيستم بانكي ميسر نمي باشد. كاهش نرخ بهره در اقتصاد از طريق سياستهاي كاهش تورم از سويي و فراهم ساختن فضاي مناسب براي شكل گيري بانكداري خصوصي از سوي ديگر امكان پذير است. كاهش نرخ تورم نيز راهكار شناخته اي در دنيا دارد و آن هم كنترل حجم نقدينگي است از طريق انضباط مالي دولت .

چاپ شده در شرق

گرفتاريهاي بازار پول در ايران

2006-04-09T17:56:00.000-07:00

گرفتاريهاي بازار پول در ايران

احمد توكلي عقايد عجيب و غريبش رو تو مجلس مطرح ميكنه و قوانيني رو تصويب ميكنه كه عواقب زيانبار براي مملكت داره. ولي سوال اصلي اينجاست كه چرا چنين آدمي با اين طرز تفكر تا مركز تصميم گيري مهمي مثل مجلس راه پيدا ميكنه و براحتي قانون يك رقمي كردن بهره رو تصويب ميكنه. تا حالا ديدين در زمينه بهداشت و درمان قانوني تصويب بشه كه كار بهداشت و درمان در كشور مختل بشه؟ يادتون هست كه چند سال پيش طرحي براي زنانه مردانه كردن بيمارستانها در مجلس مطرح شد ولي به جايي نرسيد؟ چرا قانوني براي نابود كردن بانكهاي خصوصي تصويب ميشه ولي كسي نميتونه قانوني تصويب كنه كه بيمارستانهاي خصوصي كارشون مختل بشه؟

علت اينه كه جامعه پزشكي كارآمد و كاربلد وجود داره كه مستقل از اينكه قدرت سياسي دست كيست آنها كارشون رو خوب انجام ميدن و مردم هم بهشون اعتماد دارن و تحت فشار گذاشتنشون هزينه بالايي داره. حالا اين رو مقاييسه كنين با اقتصاددانان ما. اقتصاددان كه چه عرض كنم. متاسفانه بايد اذعان كنيم كه بسياري از افرادي هستند كه باور كنيد از درك مفاهيم ابتدايي اقتصاد عاجز هستند در دانشكده هاي اقتصاد مشغول تدريس هستند. براي مثال به گفته هاي اين استاد اقتصاد دانشگاه تهران, دكتر ديهيم, در مورد طرح توكلي توجه كنيد

كاهش نرخ بهره بانكي به خروج اقتصاد از ركود فعلي كمك خواهد كرد

آفتاب يزد, بيست و يك فروردين ,صفحه هفت.

زماني كاهش نرخ بهره بانكي به خارج كردن اقتصاد از ركود كمك خواهد كرد كه آن نرخ تعادلي بازار باشد و لازمه آن هم اين است كه شركت كنندگان بازار پول تعداد نسبتا زيادي از بانكهاي خصوصي باشد. در تمام كتب درسي اقتصاد كه در خارج از كشور نوشته شده به كاهش نرخ بهره بعنوان عامل موثر در خارج كردن اقتصاد از ركود اشاره شده است. از آنجاييكه در كشورهاي غربي بازار رقابتي پول از بانكها و نهادهاي مالي معتبر تشكيل شده و بانكهاي مركزي صرفا با كنترل نرخ بهره بين بانكي ميتوانند نرخ بهره بانكها را تغيير دهند, سياست كاهش نرخ بهره امكان پذير است. در حاليكه در ايران بخش كوچكي از بازار پول تحت كنترل سيتم بانكي است و اصولا سياست كاهش نرخ بهره مورد اشاره آقايان در ايران تا زمانيكه بانكداري خصوصي بازار كنترل بازار پول را در دست نگرفته باشد امكان پذير نمي باشد.

توكلي! اين ره كه ميروي به تزكستان است

2006-04-06T01:28:00.000-07:00

توكلي! اين ره كه ميروي به تركستان است

اين احمد توكلي بالاخره كار خودش رو كرد. قرار شد تا با دستور مجلس نرخ بهره بشه يك رقمي. بازار پول هم مثل هر بازار ديگه اي عرضه و تقاضا است كه نرخ بهره رو تعيين ميكنه. حالا شما دستور بده نرخ بهره بانكها بياد پايين. اگر با اين كارها قيمت چيزي پايين ميومد كه همين كار رو با گوشت و پرتقال ميكردن. نهايتا فايده اين كار به نفع گروههايي است كه رانت اين وامها گيرشون مياد. بانكهاي خصوصي هم كه بنطر من وجودشون براي رشد اقتصادي از هر چيزه ديگه اي واجبتره بيچاره شدن. كم شدن كارايي بانكها به معني كم شدن كارايي كل اقتصاد و فشار بيشتر اقتصاديه. يه سري حرفهاي احمد توكلي رو كه دود ار كله هر دانشجوي سال اول اقتصاد بلند ميكنه رو آوردم. واقعا اگر هر اقتصاد خونده اي يه جو غيرت داشته باشه بايد نسبت به آنچه كه اين آقا امروز در مجلس گفته يه واكنشي نشون بده.

مطالعات نظري نشان مي‌دهد كه در بعضي كشورها ميل به پس‌انداز تابع نرخ سود (بهره) نيست.شاهد ما هم اين است كه در تمام 27سال گذشته به جز 2سال كه چند صدم درصد حدود 35صدم درصد نرخ بهره واقعي مثبت شد، تمام سال‌‌هاي بعد يعني 25سال اين نرخ منفي بود.

اين آقا هم حركت نمودار پس انداز نسبت به نرخ بهره رو متوجه نشده. بعد آقا يه مقاله علمي هم نوشته و طنز زير رو توش نوشته
در همين مقاله علمي رابطه نرخ تورم و سود را با هم بررسي كردند و متوجه شدند كه فرضيه نرخ تورم باعث افزايش نرخ سود بانكي است را رد مي‌كند و برعكس آن تاييد مي‌شود. يعني تورم تحت تاثير نرخ سود بانكي در ايران بالا رفته است. به همين دليل اختلاف‌نظر تئوري‌هاي اقتصادي حجت قاطع نيست؟ بلكه بايد ديد كدام تئوري در كشور ما سازوكارتر است و از هر نظريه‌يي مدل تجربي بسازيم و با داده‌‌هاي ايران آن را آزمون كنيم و اين نتيجه را از آن تمكين كنيم تا نظر مجلس هم تاييد شود

آخه سود بانكي كه كه دستوري تعيين ميشه. حالا آقا كشف كرده اقتصاد ايران يه تئوري دارد كه با بقيه دنيا فرق داره. بعد اومدن ازش پرسيدن كه اين كار باعث رانت نميشه؟ نابغه اقتصاد اينجوري جواب داده

در حال حاضر چند نرخ سود در كشور وجود دارد، يك نرخ تسهيلات بانك‌هاي دولتي، موسسات خصوصي و ديگري نرخ بازار آزاد همواره براي اين سه نرخ صف وجود دارد. توكلي گفت: البته اين تصميم ممكن است به اين فرضيه دامن بزند كه فاصله اين صف‌ها افزايش مي‌يابد. به اعتقاد من وقتي سود متوسط تسهيلات بانك‌هاي دولتي را كم كنيد، صف اين قسمت زياد مي‌شود بخشي از متقاضيان از بازار آزاد يا موسسات خصوصي به اين قسمت منتقل مي‌شوند كه آن هم اثر مثبتي خواهد داشت.
اين سياست كاهش دستوري نرخ بهره باعث ناكارايي بانكهاي خصوصي در تخصييص منابع ميشه. براي كسي كه گويا اعتقادي به حفظ حرمت بخش خصوصي نداره اين ژست دموكراتيك خيلي جالبه
ذات دموكراسي اقتضا مي‌كند كه فضا را براي مخالفت مهيا كنيم و از انگ زدن بپرهيزيم يعني مخالفت در مجلس و ذات نظام پارلمان است و به هيچ وجه نبايد از مخالفت مجلس با لايحه دولت استفاده شود
حامد, روزبه,علي و ساير رفقا. يه چيزي بنويسيم در نقد حرفها و سياست اين آقا در مجلس.بديم به روزنامه هاي ايران. خيلي بي غيرتي است اگه كسي اين حرفها رو بشنوه و هيچي نگه. اليوم ...

منطقي كردن سود بانكي

2006-04-04T18:42:00.000-07:00

منطقي كردن سود بانكي

اين احمد توكلي قسم خورده يك تنه اقتصاد مملكت را نابود كنه. آقا دو ساله اومده يه طرح تهيه كرده بنام منطقي كردن سود بانكي (براي توضيح بيشتر صفحه هفت اينجا رو بخونين يا اينجا) و ميخواد با بخشنامه سود بانكي رو پايين بياره. اين بابا هنوز دوزاريش نيافتاده كه سود پول هم توي بازار تعيين ميشه و به بخشنامه مجلس نميشه پايينش اورد. البته كه ميتونه بهره بانكها رو پايين بياره ولي بهره پول توي بازار گسترده و غيررسمي پايين نمياد. هزار بار هم نوشتيم كه پايين آوردن نرخ تسهيلات بانكها كه گيره هركسي نمياد باعث چربتر شدن رانت نهفته آنها ميشه كه گيره اونايي مياد كه بايد بياد!! جالب هم اينه كه يه سري ساده لوح هم باورشون ميشه كه اين كار به نفع مملكته. حالا من چي فكر ميكنم؟ اگر حالشو دارين اينا رو بخونين

يك- آين آقاي توكلي و رفقاش پارسال هم طرح تثبيت قيمتها رو تو مجلس تصويب كردن كه نتيجه اي نداشت. طرف حسابش رو يه بار پس داده پس چرا ول كن نيست

دو- اگر كسي بخواد اقتصاد و سياست ايران رو بفهمه بايد بره مباحث اقتصاد زيرزميني و اقتصاد مافيا و رانت خواري رو بخونه

سه- واقعا كه بي قدرت ترين صنف در ايران صنف اقتصادداناست. توي مجلس تصميم هايي ميگيرن كه با بديهي ترين اصول اقتصاد منافات داره جز معدودي استاد كه با آن مخالفت ميكنن و مظلومانه هم ناسزا ميشنوند. ماشاا... باقي هم خوابند يا نوابغي هستند مثل خود توكلي

چهار-بيچاره بخش خصوصي نوزاد بانكداري! تا وقتي اعجوبه اي مثل توكلي تو مجلسه و داره قانون مينويسه اينا خواب ندارن. من جاشون باشم يه پولي ميدم به آقا همانطور كه يه چند سالي رفت انگليس و با پول بيت المال زندگي كرد و نميدونم چه درسي خوند كه اين نظريات از توش دربياد, بره يه چرخي ديگه بزنه و شر نرسونه

پنج- چكار بايد كرد تا مردم خوب متوجه بشن اين بابا عملكردش چي بوده تا دوباره بهش راي ندن

محدوديتهاي اجتماعي و نهادها

2006-04-02T21:07:00.000-07:00

محدوديتهاي اجتماعي و نهادها

جناب ايرج خان سيف مطلب جالبي را از اقتصاددان هندي در وبلاگشان آورده اند كه خواندنش را به علاقه مندان توصيه ميكنم. خلاصه مقاله اينه كه بالارفتن درآمد تنها معيار بهبود وضع مردم نيست بلكه اينكه در جامعه مردم چقدر آزادي دارند نيز مهم است. بنظر من مقايسه چين و هند ميتونه اين مساله رو خوب بيان كنه. با اينكه چين از رشد اقتصادي بالايي برخورداره ولي نسبت به بزرگترين دموكراسي دنيا يعني هند از نظر آزاديهاي فردي بسيار عقبتر است. مطلوبيتي كه هنديها از آزادي بيشترشون نسبت به چيني ها كسب ميكنند ميتونه مقداري از عقب موندگي اقتصاديشون رو نسبت به چين جبران كنه. يادمه يك بار يك اقتصاددان هندي ميگفت كه ما دموكراسيمون رو فداي اندكي افزايش رشد اقتصادي نميكنيم.

در مورد ايران هم به محدوديتهاي اجتماعي نگاه كنين. اگر آنها رفع بشن مطلوبيتي از جامعه بالا ميره كه بايد كلي رشد اقتصادي بايد صورت ميگرفت تا همان افزايش مطلوبيت حاصل ميشد.

بيشتر محدوديتهاي اجتماعي رو نهادها بوجود ميارند. نهاد به معني روال پذيرفته شده جامعه ميباشد و آنرا با نهاد بعنوان سازمان اشتباه نگيرين. مثلا نهاد ازدواج به اين معني است كه مرد ميره خواستگاري و باقي داستان. جايي هم نوشته نشده كه اينطور باشه و متعارف نيست دختر بره خواستگاري. اين ميشه نهاد. اصلي كه در جامعه جا افتاده و قانون نوشته شده هم نيست. اگر به بسياري از محدوديتهاي اجتماعي نگاه كنين مشاهده خواهيد كرد كه نهاد خاصي موجد آن است. اينكه دخترها نميتونن به استاديوم برن بيشترش بخاطر منع قانوني آن نيست بلكه نهادهاي جامعه هم روي خوشي به آن نشون نميدن. حالا اگر ميتونستن برن نصفه جامعه ميتونست از لذت هوار زدن در استاديوم بهره مند شه كه حالا نميشه. موارد بسيارزياد ديگري هم ميتونين در دوروبر خودتون مشاهده كنين. نهاد ها چطوري بوجود ميان و چگونه تغيير ميكنند از مباحث بسيار جالب و مهم براي شناخت جامعه است. ايشالا سر فرصت درباره اين مقوله خواهم نوشت.

روزبه پست خوبي دراين باره نوشت كه ديگه ادامه نداد. فعلا روزبه وبلاگ رو طلاق موقت داده ايشالا بعدا مينويسه.

اعصاب پولادين

2006-04-02T01:38:00.000-08:00

اعصاب پولادين

يكي از مشخصه هاي كار كردن در ايران داشتن اعصاب پولادين است. روزبه كه فعلا بريد. حق هم داره. من براي اساتيدي چون دكتر طبيبيان و نيلي و همراهانشان واقعا احترام خاصي قائلم. از بهترين امكانات زندگي مادي در خارج از كشور چشم پوشيدن تا در ايران با هيولاي جهالت دربيوفتن. يكبار به دكتر طبيبيان پيشنهاد كردم كه خاطرات خودشون رو بنويسن. خنديدند و گفتند اگر بنويسم ممكنه باور نكنن. چند تا از خاطراتشون رو برام تعريف كردند و ديدم راست ميگن. بياد داشته باشيم زمانيكه ايشان شروع بكار كردند حرفهايي مثل حمايت از سرمايه, اهميت دادن به بخش خصوصي و ... با كفرگويي فرق زيادي نداشت. اگر الان ميبينيد كه همه نسبت به وضع بغرنج يارانه بنزين تقريبا متفق القول هستند, هشت سال پيش اگر كسي از سوبسيد بنزين انتقاد ميكرد براحتي فحش ميخورد و عامل خودفروخته بانك جهاني و صندوق بين المللي پول شناخته ميشد

اينها رو گفتم تا بتونيد با خوندن نظرات عضو كميسيون اقتصادي مجلس از كوره درنريد. درباره بازار سرمايه و نرخ بهره بارها نوشتم. نوشتم كه چگونه كاهش دستوري نرخ بهره امكان رانت خوري و فساد رو افزايش ميده. حالا بخونيد نماينده فومنات چي گفته. من فقط جمله زير رو براتون آوردم

انتظار و خواسته‌ نمايندگان مجلس اين است كه تسهيلات را با نرخ پايين عرضه كنيم تا امكان دست‌يابي آحاد جامعه آسان‌تر شود

سوالات خوب اقتصادي

2006-03-27T16:06:00.000-08:00

فرهاد خان سوالات خوبي را در وبلاگش مطرح كرده كه بنظر من نشان دهنده طرز نگرش عامه مردم به مسايل اقتصادي علي الخصوص نظريه بازار آزاد است. اين سوالات بيشتر نشان دهنده اين است كه مخالفان بازار آزاد بخوبي توانسته اند با عوامفريبي نظريه بازار آزاد را ضد اخلاقي, ضد مردمي و زاييده سازمان هاي بين المللي چون صندوق بين المللي پول و بانك جهاني جا بندازند. سوال ها رو يه نگاه بندازين

الف) آيا اقتصاد سوسياليستي و دولتي اخلاقي‌تر از اقتصاد بازار است؟ صرفنظر از کارآمدي هر يک

اول شما بفرما تعريف شما از اخلاق چيست ثانيا اقتصاد بازار مخالف دولت نيست. بلكه معتقد به اين است كه كارهاي اقتصادي تا حد ممكن بايد توسط مردم انجام شود و دولت صرفا با قانون گذاري مانع ايجاد انحصار و ضامن برسميت شناخته شدن حقوق و مالكيت افراد باشد .آيا اين حرف خلاف اخلاق است
ب) آيا مردم نبايد خوشحال باشند اگر دولت بخواهد کالاهايي را ارزان‌تر از قيمت واقعي به آنها بدهد؟

همه از كالاي ارزان خوشحال ميشوند ولي چه كسي بايد بهاي ارزان شدن يك كالا را بپردازد؟ آيا سوبسيد بنزين كه به بهاي منتقل شدن سهم بزرگي از بيت المال به ثروتمندان است, سياست اخلاقي است؟ در صورت رقابت بين توليد كنندكان است كه بهاي كالا و خدمات كاهش ميابد.
ج) اگر سياست‌هاي تعديل و توسعه و آزادسازي در شانزده سال پيش خوب بوده و دولت احمدي‌نژاد نبايد بر‌خلاف آن‌ها حرکت‌کند پس چرا نرخ تورم و بيکاري اين‌قدر بالاست و درآمد سرانه و رفاه مردم پايين است؟ اگر رشد اقتصادي و توسعه به‌درد اين چيز‌ها نخورد پس به چه درد مي‌خورد؟

اين سياستها اصلا بطور كامل اجرا نشد. آيا سياست آزادسازي نرخ ارز در زمان مرحوم نوربخش به فساد در اين بازار پايان نداد؟ و تخصيص ها را بهينه نكرد؟ متاسفانه بدنه دولت در مقابل سياستهاي آزاد سازي بشدت مقاومت ميكند
د) آيا مقايسه و الگوبرداري در زمينه سياست‌هاي اقتصادي کشورهاي غربي مانند آمريکا وکانادا و انگلستان و... با دولت ايران که درآمد بي‌حساب از طريق در‌دست‌داشتن منابع عظيمي مثل نفت دارد قياس مع‌الفارق و راهي به ترکستان نيست؟

خير. اصول اقتصادي فرقي بين كشورهاي مختلف ندارند. فرق كشورها در نهادهاي آنهاست كه بيشتر منبعث از تفاوت در نهادهاي فكري آنها دارد. متاسفانه در ايران نهادهاي فكري كه از حقوق و مالكيت مردم در زمينه اقتصادي و اجتماعي دفاع كند بسيار ضعيف و كم تعداد است.

سال نو مبارك

2006-03-20T13:47:00.000-08:00

سال نو مبارك

با اينكه در ايراني ترين شهر خارج ايران هستم ولي عيد اينجا هم حال و هواي عيد واقعي رو ندارد. يك ضرب المثل روسي وضع خارج نشينان رو بخوبي توضيح ميده كه ميگه بابت بدست آوردن چيزهاي بزرگ بايد چيزهاي بزرگتر رو از دست داد.

اميدوارم سال جديد سال خيلي خوبي براي ايران و ايرانيان باشه

اقتصاد ايران از كمبود سرمايه گذارى مولد رنج مى برد

2006-03-14T13:01:00.000-08:00

اقتصاد ايران از كمبود سرمايه گذارى مولد رنج مى برد

تيتر بالا رو از مصاحبه دكتر رزاقي گرفتم. متاسفانه بعضي از كساني كه در حال تدريس اقتصاد در ايران هستند, هنوز متوجه نشده اند كه ذكر مصايب اقتصادي كار هركسي است و شايد راننده هاي تاكسي اين كار رو بهتر انجام بدن ولي وظيفه اقتصاددان تجزيه و تحليل آن مشكلات و ارائه راه حل عملي براي رفع آن است. به گزيده هايي از اين مصاحبه توجه كنيد

"به طور مثال دلالى حدودهفت تاهشت برابر توليد و يا بساز و بفروشى تا پانزده برابر سود دارد و هيچ حساب و كتابى ندارد"

من هنوز نفهميدم كه چرا ساخت و ساز ساختمان از نظر ايشان فعاليت توليدي نيست.

"يعنى در نظر بگيريد كه تمام فعالان بخش توزيع كالاهاى تجارى ايران پيش از انقلاب چهارصد هزار نفر بودند و الآن تعداد فعالان در اين بخش با افزايش پنج برابرى به دو ميليون نفر رسيده است"

خوب با افزايش شركت كنندگان بخش بازرگاني بايد رقابت بين آنها بيشتر شده و حاشيه سود آنها كمتر شده باشد. زياد شدن فعالين يك بخش پديده اي مثبت است.

"بودجه هاى ايران تحت تأثير سياست هاى تعديل اقتصادى، بر اين تصور بوده كه همه فعاليت هاى اقتصادى، توسعه، اشتغال، كاهش تورم و غيره از آن جا حاصل مى شود كه اعتبارات بيشترى براى كار در نظر گرفته شود"

برعكس ايده تعديل اقتصادي بر كم كردن اعتبارات دولتي استوار بوده. دكتر رزاقي بهانه اي واهي براي حمله به تعديل پيدا كرده.
"اگر اين درآمدها در جهت توسعه به كار برده شود موجب افزايش امكان توليد در داخل مى شود، اما اگر در جهت مصرف باشد - كما اين كه در حال حاضر مصرف مى شود - خب ساختار اقتصادى را در جهت تورم و خروج سرمايه از كشور تشديد مى كند"

خوب چگونه درآمدها رو ميشه در جهت توسعه بكار برد؟ اين سوالي است كه مردم از استاد اقتصاد انتظار دارند جواب دهند.
" فعاليت هاى زيربنايى موقعى مفيد است كه توليد داخلى از اين زيربناها استفاده كند نه توليدات خارجى. به عنوان نمونه وقتى شبكه برق به همه خانه ها مى رود، وسايل برقى كارخانه داران ايرانى بايد در خانه ها مصرف شود نه وسايل برقى خارجى. در واقع شبكه زيربنايى با استفاده مردم از كالاهاى خارجى در خدمت توليدكنندگان خارجى قرار مى گيرد نه داخلى!"

اين هم از آن حرفهاي مفت شعارگونه است كه ميشه باهاش ژست ميهن پرستي هم گرفت. ولي دكتر پاسخي براي اينكه چرا مردم كالاي خارجي رو به كالاي ايراني ترجيح ميدن ندارد.

منتظر خواندن قسمت دوم اين مصاحبه خواهم بود. خوبي اين مصاحبه ها اينه كه بضاعت فكري اساتيد اقتصاد دانشكده هاي ايران رو نشون ميده. كساني كه انتظار ميره به تفكراتشون پارادايم اقتصادي كشور رو ترسيم كنن

نقش زنان در تصميم گيري خانوار و اقتصاد

2006-03-09T21:03:00.000-08:00

نقش زنان در تصميم گيري خانوار و اقتصاد

شايد فكر كنيد كه اگر دو خانوار درآمد يكساني داشته باشند بايد فرزندان آن خانوار از سطح رفاهي يكساني هم برخوردار باشند. ولي واقعيت اينطور نيست. مطالعات انجام شده نشان داده است كه مردان و زنان بطور متفاوتي درآمد را به هزينه هاي مختلف اختصاص ميدهند. مثلا بطور آماري معلوم شده است كه در صورتي كه زنان قدرت بيشتري در تخصيص هزينه ها داشته باشند, وضع تغذيه و آموزش كودكان از سطح بالاتري برخوردار ميشود. پس اگر زنان از تحصيلات و شرايط شغلي بهتري برخوردار باشند و داراي درآمد مستقل از مردان باشند انتظار ميرود كه كودكان سالم تر و تواناتري از اين خانوارها به جامعه تحويل داده شوند

نكته جالب ديگه اينه كه با بالا رفتن تحصيلات پدر و مادر وضعيت جسمي و تحصيلي دختران و پسران بطور متفاوتي تغيير ميكند. در مطالعات انجام شده نشان داده شده است با بالا رفتن سطح تحصيلات پدر بيشتر وضع پسران بهتر ميشود تا دختران. بهمين ترتيب وضع تحصيلي و جسمي دختران بيشتر متاثر از تحصيلات مادران است تا پدران. اين مطالعات بيشتر در كشورهاي جهان سوم انجام شده. پنج شش سال پيش بكمك مادرم مطالعه اي را در مورد اين پديده در ايران انجام داديم. تنيجه اين بود كه كه بالا رفتن تحصيلات مادران اثر بيشتري بر وضعيت تحصيلي دختران داشته تا پسران و همين وضعيت هم براي تحصيلات پدران داشته. يعني با بالا رفتن تحصيلات پدران وضع تحصيلي و جسمي پسران بيشتر بهبود پيدا كرده

با بالا رفتن ميزان حضور زنان در دانشكاه ها انتظار ميرود كه وضع تحصيلي دختران نسل آينده بهتر شود. در ادبيات اقتصاد توسعه , بالا رفتن ميزان تحصيلات و مشاركت زنان از علائم مثبت اقتصادي است. فكر كنم پروفسور بارو كه جايزه نوبل رو چند سال پيش برد اين رابطه رو در يكي از مقاله هاش نشان داده

گرفتاري انحصار در اقتصاد

2006-03-06T19:55:00.000-08:00

گرفتاري انحصار در اقتصاد

مركز پژوهشهاي مجلس گزارش جالبي در مورد باشگاههاي فوتبال منتشر كرده كه خلاصه اش اين است

در قانون كار به صاحبان صنايع اين اجازه را داده است كه بجاي پرداخت ماليات ميتوانند در ورزش سرمايه گذاري كنند. ولي مديران بجاي ارائه خدمات ورزشي به كارگران به باشگاه داري مشغول شده اند. ايجاد باشگاه هاى دولتى با بهره گيرى از سرمايه هاى دولتى توان رقابت را از بخش خصوصى سلب كرده است. با وجود احياى قانون باشگاه ها، تعداد باشگاه هاى بزرگ كه قبل از انقلاب حدود شصت باشگاه بوده، به حدود بيست و پنج باشگاه كاهش يافته است؛ يعنى نه تنها باشگاه هاى واقعى موجود به تناسب سرمايه و فعاليت هاى گسترده سابق خود نتوانسته اند احيا شوند، بلكه باشگاه هاى جديد مردمى نيز به معناى واقعى آن ايجاد نشده اند، كه از دلايل اصلى آن مى توان به نكات زير اشاره كرد: يك - عدم سوددهى كافى باشگاه دارى به نسبت سرمايه گذارى لازم در مقايسه با فعاليت هاى بازرگانى و تجارى . دو - بالا بودن قيمت زمين با توجه به مساحت زياد مورد نياز . سه - نبود زمينه هاى تبليغاتى به جز براى چند رشته محدود . چهار- پرهزينه بودن ايجاد تأسيسات و امكانات ورزشى جديد . پنج- نبود تسهيلات كم بهره بانكى شش- رقابت شركت هاى بزرگ دولتى با بخش خصوصى

چند تا نكته در مورد اين گزارش

يك- درآمد اصلي باشگاهها از طريق تبليغات بايد تامين بشه بخصوص از طريق فروش حق پخش تلويزيوني كه بخاطر انحصاري بودن تلويزيون ممكن نيست. قبلا در اينباره نوشته بودم.

دو- "نبود تسهيلات كم بهره بانكى " شده يه دليل براي عدم موفقيت باشگاهها. اين دفعه هزارمه كه حتي آدمهايي كه بعنوان كارشناس اقتصادي مينويسند وام كم بهره رو حق هر بنگاه اقتصادي ميدونن. در اين باره زياد نوشتم ولي بطور خلاصه بگم كه هنوز حتي براي كارشناسان اقتصادي ايران اين مساله ساده جا نيافتاده كه سرمايه هم قيمتي داره.

سه- وقتي با انحصار در يك بخش, منظورم تلويزيون, امكان كسب درآمد براي بخش ديگر ,باشگاهها, از بين رفته چگونه انتظار ميشه داشت بخش خصوصي فعاليت كند؟ اين يك نمونه است كه نشان ميدهد چگونه انحصار در يك بخش مانع توسعه اقتصادي بخشهاي ديگر ميشود.

چهار- چگونه انحصار بايد از بين برود؟ وقتي انحصار مانع تشكيل فعاليت هاي اقتصادي ميشود, صاحب صنعتي وجود ندارد كه با انحصار مبارزه كند. از طرف ديگر افراد زيادي هستند كه از انحصار منتفع ميشوند و مانع اصلي اصلاحات اقتصادي ميشوند. پس چه بايد كرد؟

احترام به مالكيت خصوصي

2006-03-06T14:45:00.000-08:00

احترام به مالكيت خصوصي

داشتم متن سخنراني دكتر طبيبيان را ميخوندم درباره خردورزي و اينكه عدم نهادينه شدن نهاد مالكيت خصوصي مانع اصلي توسعه ايران بوده است كه خبر درگذشت آقاي ايرواني رو شنيدم. آقاي ايرواني موسس كفش ملي بود كه در زمان خودش از پيشرفته ترين كارخانه ها در صنعت كفش بود كه فكر كنم الان كارخانه اي ورشكسته در مجموعه بنياد باشه. بهنگام انقلاب به اتهام پولدار بودن يا سرمايه دار دارايي اش را مصادره كردند. يه داستان جالب ديگه هم بگم كه هفته پيش يك ايراني كليمي بيليونر يك مليون دلار به يواس سي كمك كرد تا يه چايخانه در دانشگاه درست بشه بنام يك شاعر ايراني. آقاي نظريان هم گويا اموالش مصادره شده بوده و مجبور به مهاجرت اجباري. حيف كه اين افراد عليرغم علاقه شان به ايران مجبور به ترك كشور شدند

كشف عامل اصلي تورم

2006-03-06T11:45:00.000-08:00

كشف عامل اصلي تورم

سخنان رييس پژوهشكده پولي و بانكي, آقاي احمد مجتهد رو در صفحه سيزده دنياي اقتصاد يه نگاه بندازين. تو حرفاش يه چيزه عجيب و غريب گفته:
وي عامل موثر در کاهش نرخ تورم در کشور را کاهش ميزان واردات عنوان کرد و گفت: چون نرخ کالاهاي وارداتي بيشتر از ميزان نرخ کالاهاي توليدي در کشور است بنابراين، همين امر به افزايش نرخ تورم در کشور دامن مي‌زند

راستش رو بخواين من حيروون موندم. چطوري ميشه كالايي كه گرونتره از مشابه داخليش وارد بشه و مردم حاضر بشن بخرن ونهايتا اين باعث تورم بشه

توت فرنگي و بازار آزاد

2006-03-05T21:07:00.000-08:00

توت فرنگي و بازار آزاد

بذارين براتون يه داستان بگم از تفكر دخالت جويانه در اقتصاد. بيست سالي ميشه كه در كردستان كشاورزان به كاشت توت فرنگي رو آوردن. خوب ديدن محصولش خوبه قيمتش هم خوبه خوب چرا نكارن. تو وزارت كشاورزي اين ايده مطرح شده بود كه چرا بجاي گندم مردم دارن توت فرنگي ميكارن. شعارشون هم اين بود كه گندم كالاي ضروري مردمه و توت فرنگي ميوه لوكس براي پولدارها. خلاصه اين بحث شده بود كه چطوري ميشه مردم كردستان رو محبور كرد كه بجاي توت فرنگي گندم بكارن. دقيقا حرفي كه فقط از دهان گيجهايي كه چپ خوانده ميشن در مياد.

خلاصه اين شد يه كار تحقيقي كه سر از موسسه در آورد و من شدم يكي از كاركنان اين طرح زير نظر يكي از اساتيد موسسه. يه سفر رفتيم سنندج و روستاههاي اطراف كه كشاورزان به كار كشت توت فرنگي مشغول بودن. يه دو روزي اونجا بوديم و فهميديم درآمد كشت توت فرنگي ده برابر گندمه و مردم منطقه كه تازه از گرفتاريهاي جنگ خلاص شده بودند هكتاري يه مليون تومن فروش توت فرنگي داشتن كه چند برابر گندم بود. مردم نسبتا محروم آنجا رو ميشد ديد به چه اشتياقي از درآمد توت فرنگي صحبت ميكردند. ايده بازار آزاد ميگه كه بذارين ملت توت فرنگيشون بكارن. چه كار بكارشون دارين. بذارين مردم برن دنبال كاري كه براشون بيشترسود داره. امثال فرشاد مومني ميان ميگن اقتصاد بازار آزاد بعني محور شدن پول و سودجويي. متاسفانه مديراني در وزارت كشاورزي بودند كه مخالف اين عقيده بودند كه منبع اصلي ايده شون امثال فرشاد مومني بود. توت فرنگي يه نمونه بود. هزار جايه ديگه تو اقتصاد ايران ميشه اين گرفتاري رو مشاهده كرد و ديد تحت لواي شعارهاي جذاب مردم زحمت كش رو به بيچارگي انداختن

بازار آزاد

2006-03-05T20:37:00.000-08:00

بازار آزاد

اگر تو پستهاي قبلي از ايده بازار آزاد دفاع ميكنم براي اينه كه بنظر من اين ايده اگر تو كشور جا بيوفته ميتونه باعث بهتر شدن وضع مردم بشه. كسي كه كه دم از دموكراسي, مردمسالاري و مردمي بودن ميزنه بايد آگاه باشه كه اگر با ايده بازار آزاد مخالف باشه مثل كسي است كه با ماشين بي چرخ بخواد مسافرت بره. متاسفانه كساني كه با ايده مخالفت ميكنن كساني هستند كه يا اصلا اين ايده رو نفهميدن يا ته مانده كمونيستهاي بيگانه پرستي هستند كه جوونيشون رو به كعبه كرملين نماز گذاشتن و حالا گيج موندن چي شد. جالب هم اينه اكثرا يا در كشورهاي سرمايه داري دارن زندگي ميكنن يا تو ايران كاسب و سرمايه دار شدن. تئوريسين هاي بازار آزاد نقش دولت رو هم بخوبي معرفي كردند و گفتن كه چرا دولت بايد باشه و وظايف آن چيه كه سر فرصت در مورد آن هم خواهم نوشت

معرفي يك اقتصادندان بزرگ ايراني

2006-02-28T18:45:00.000-08:00

معرفي يك اقتصادندان بزرگ ايراني

يكي از بزرگترين گرفتاريهاي اقتصاد ايران وجود افرادي است مثل فرشاد مومني. تا حالا من از اين آدم نشنيدم كه ايده اي براي اقتصاد كشور داشته باشه. فقط كارش اينه كه مخالفت كنه. با اقتصاد بازار آزاد مخالفه بدليل اينكه "منطق اقتصاد بازار، منطق اقتصاد دلارى است". توضيح هم اينجوري ميده كه در اين اقتصاد "انسان ها به ماهو انسان صاحب هيچ حقى نيستند و آنقدر صاحب حق شمرده مى شوند كه از دلار برخوردار هستند و نه بيشتر". خوب جمله قشنگيه نه؟ با يه جمله اقتصاد بازار آزادي رو كه نفهميده ميخواد توضيح بده و انتقاد ازش بكنه. كسي هم تا حالا نفهميده ايشون به چه اقتصادي اعتقاد داره

عمق فاجعه اينجاست كه حرفهاي شعارگونه آقا خيلي ها رو بهيجان مياره و بعنوان اقتصاددان شعارهاي بيحاصلش بخورد مردم ميره. فكر نكنم اين آدم عرضه داشته باشه كه يك نانوايي رو بطور تئوري يا عملي بتونه اداره كنه. چند سال پيش گزارشي از اين آقا گيرم اومد بخونم كه درباره اقتصاد كشاورزي ايران بود. ده سال پيش سي چهل مليون گرفته بود كه آن گزارش بي سر و ته رو تهيه كنه. خوندنش رو به همه توصيه ميكنم تا ببينيد براي يه مشت دلار حاضر چه گزارش بي محتوايي رو تحويل مردم بده. نكته جالب ديگه هم اينه كه از اين جور آدمها بعنوان متفكر چپ هميشه ياد ميشه.

نگاه واقع بينانه اي به آحاد اقتصادي

2006-02-23T20:16:00.000-08:00

نگاه واقع بينانه به آحاد اقتصادي

تنها پس از دو سال از آغاز جنگ ارتش عراق متحمل شكست سختي ميشود و خرمشهر به پايمردي سربازان ايراني از اشغال دشمن آزاد ميگردد. همزمان حمله اسرائيل به لبنان به بهانه بيرون راندن ساف از لبنان ولوله اي در ميان سران عرب ميندازد. اعراب كه از طرفي طعم شكست سردارقادسيه شان را چشيده اند خود را در خطر بلندپروازيهاي اسراييل ميبينند. صحبت از صلح با ايران ميشود و پرداخت غرامت جنگ به ايران. دولتمردان ايران در شرايط تصميم گيري ريسكي قرار ميگيرند. يك راه قبول پيشنهاد نيم بند اعرابي است كه تجربه تاريخي نشان داده كمتر ميتوان به حرفهايشان اعتماد كرد و از طرف ديگر تصميم به ادامه جنگي كه تا آن موقع با پيروزهاي بزرگي همراه بوده. عليرغم مخالفت گروهي از فرماندهان ارتش تصميم به ادامه جنگ گرفته ميشود.

چيزي نميگذرد كه با انجام يك عمليات ناموفق-عمليات رمضان- فرماندهان نظامي به دشواري ادامه جنگ با توجه به بالا رفتن توان نظامي دشمن پي ميبرند. از طرف ديگر با خروج اسرائيل از لبنان تحت فشار افكار عمومي و فرار عرفات و نيروهايش از لبنان, سران عرب با خيال آسوده تري به كمك صدام مي آيند تا جنگ با ايران را ادامه دهند. نيروهاي نظامي ايران با توجه به كمبود تجهيزات نظامي راهي جز اتكا به نيروي مواج انساني براي حمله به دشمن و تاخير در حمله دشمن نميبينند. همه عملياتها نتيجه چنداني ندارد غير از تصرف فاو در بيست سال پيش در چنين روزهايي. عبور از اروند و نبرد نفر با تانك به همت هوش و فداكاري نيروهاي ايران حاصل شد. نبرد فاو براي مدتي ايران را از حمله دشمن بيمه كرد ولي در نهايت سرنوشت جنگ آنگونه شد كه ميدانيم.

ايران به بهاي جان جوانان فداكار زيادي حفظ شد.تاريخ جنگ و خيلي از وقايع ديگر كشورمان نشان ميدهد كه ايران به بهاي فداكاري مردمش حفظ شده. رفتار جواناني كه از جان خودشان گذشتند كه ايران بماند با هيچ اصول مفروض تئوري اقتصاد همخواني ندارد. ولي بهنگام بازسازي و صحبت از توسعه اقتصادي صحبت از فداكاري و انتظار جانفشاني حرف بيهوده و غيرواقع بينانه اي است. اگر زماني حفظ كشور به جوانان از جان گذشته وابسته بود, توسعه اقتصادي به متفكريني و برنامه ريزاني نياز دارد كه نگاه واقع بينانه اي به آحاد اقتصادي كشور داشته باشد. مصرف كننده اي كه بدنبال حداكثر كردن مطلوبيت خود است و واحد اقتصادي كه بدنبال ماكزيمم كردن سود. برنامه ريزي بر مبناي چيزي غير از اينها , نتيجه اي جز درجا زدن براي اقتصاد ايران و مردمش ندارد..

گزارش جديد در مورد بنزين

2006-02-21T10:05:00.000-08:00

گزارش جديد در مورد بنزين

مركز پژوهشهاي مجلس گزارشي در مورد آثار تورمي بنزين منتشر كرده است. بر مبناي اين گزارش بازاي هر ده درصد افزايش قيمت بنزين يك و نيم درصد به تورم اضافه ميكند. من اين مقدار رو يك درصد براي هر سي درصد افزايش قيمت بنزين بدست آورده بودم. خوشحالم كه يه جايي در ايران در مورد آثار تورمي بنزين يك حرف معقولتري زده است. ولي خوشحال ميشم اگر كسي جزئيات گزارش مزبور رو برام بفرسته تا بتونم آن را با كار خودم مقايسه كنم

وبلاگ انگليسي

2006-02-19T23:11:00.000-08:00

وبلاگ انگليسي

وبلاگ انگليسي ما هم به بازار آمد. يك سري از رفقاي آمريكايي و اروپايي و خلاصه غير ايراني همش در مورد ايران ما رو سوال پيچ ميكنند. تقريبا همشون معتقد هستند كه ايران سرزمين اسرار آميزيه. احتمالا حق هم دارند. حداقل به دو دليل
يكي اينكه ما ايرانيها اخلاق و فرهنگمون پيچيده تر از فرهنگ اينهاست. علي الخصوص آمريكاييها كه به نظر من ساده ترين آدمهاي دنيا هستند. براي اثبات نظرم هم فقط كافيه كه به تعارف در فرهنگمون اشاره كنم كه حتي ترجمه لغوي هم در زبان اينجايي ها نداره

دوما, مديا اينجا وقتي به يه كشوري گير ميدن ديگه يه چهره اي از طرف درست ميكنن كه اين آمريكاييهاي ساده فكر ميكنن از اين ملت ناجور تر ديگه وجود نداره. به نظر من در فرهنگ آمريكايي دو جور آدم وجود داره. آدم بد و آدم خوب. اينها هم آدم خوب هستند و مدياشون هم آدم بد براشون توليد ميكنه. آگر فيلمهاشون رو نگاه كنيد همه توي همين مايه هستند. يه آدم خوب هست كه وظيفش اينه با آدم بد بجنگه . معمولا هم آخرش پيروز ميشه وگرنه بيننده آمريكايي به مذاقش خوش نمياد

طراحان سياست خارجي آمريكا هم خوب ميدونند كه اگر بخوان جايي جنگي شروع كنن اول لازم دارن كه بكمك مديا آدم بد رو براي آمريكايي ها جا بندازن. همين كار رو با كمونيسم و اين اواخر با صدام كردند. خلاصه سعي ميكنم يه چيزايي در مورد ايران توي اين وبلاگ بنويسم. اميدوارم با وقت كم و تنبل بودن در نوشتن يه چيزاي بدرد بخور براي خارجيها بنويسم

انقلاب و اقتصاد (دو)

2006-02-16T17:16:00.000-08:00

انقلاب و اقتصاد -دو

اگر ميخواهين بدونين كه جهت گيري اقتصاد ايران در سالهاي اوليه پس از انقلاب چگونه بود بايد به تفكرات اقتصادي رهبران فكري آن حركت توجه كنيد كه شديدا متاثر از تفكرات كساني بودند كه چپي قلمداد ميشدند.سران حزب توده سردمدار اين حركت بودند. آنها مخالف سرسخت آزادي اقتصاد بودند و موافق پياده سازي سيستمي همانند سيستم كمونيستي شوروي كه دولت همه كاره است. آنها كمترين اعتقاد رو به آزادي اقتصادي افراد داشتند و وعده جامعه بي طبقه اي رو ميدادند كه سخت مورد علاقه قشر تحصيل كرده آنزمان قرار گرفت.

مشاهده قدرت شوروي كه بعد از به زانو در آوردن آلمان نازي با غرب رقابتي پاياپاي داشت و گهگاهي در كشورهاي مختلف از حركتهاي آزاديخواهانه حمايت ميكرد, باعث تقويت پايه هاي فكري تفكر چپ در ايران گرديد. از طرف ديگر وعده جامعه بي طبقه همانند شوروي وعده اي بسيار شيرين براي جوانان آرمانخواه آن روز بود. كسي هم از درون جامعه بسته شوروي اطلاعي نداشت و غير از تبليغات دولتي بلوك شرق كه فاقد اطلاعاتي در زمينه ضعفهاي اساسي آن بود اطلاعي به جامعه نميرسيد. قتل عام بره وار افسران حزب توده در زمان بعد از كودتاي عليه مصدق نه تنها بر عملكرد منفي اين حزب در جريان ملي شدن صنعت نفت سرپوش گذاشت بلكه باعث همراهي و همدلي روشنفكران با آنها شده بود.

اينگونه بود كه تفكرات چپ توليدي از ايدئولوژي حزب توده به تفكر غالب مبدل شد كه كمتر كسي را بي تاثير گذاشت. سازمان مجاهدين خلق كه بر اساس مباني كاملا مذهبي بنا شده بود خود را در عرصه تقكر اقتصادي از چپهاي كمونيست عقب ديد,انشعابي از آنها, در يك حركت همچنان عجيب مباني ماركسيسم را به مباني ايدئولوژي مذهبي خود افزود بگونه اي كه حكومت وقت آنها را ماركسيست اسلامي خواند.. مرحوم دكتر شريعتي كه رويگرداني جوانان را از مذهب و جذب آنها را به تقكرات ضدمذهبي كمونيستي مشاهده كرد با بيان قرائتي از اسلام كه همه جنبه هاي اقتصاد كمونيستي را دربرميگرفت سعي نمود دين را با تفكرات چپ پيوند دهد و مانع رويگرداني جوانان از مذهب شود. مرحوم بهشتي نيز در مقالات خود در زمينه اقتصادي سخني بيشتر از وعده هايي كه چپها ميدادند, چيزي نگفت. در ميان روحانيون با اينكه گروه اندكي به ناسازگاري اقتصادي كمونيستي با برداشتهاي آنها از اسلام معتقد بودند ولي تقكر آنها در هياهوي آنروزها گم بود.

خلاصه تفكر اقتصادي انقلاب اينگونه شكل گرفت و عليرغم قلع و قمع شدن گروههاي كمونيستي در همان اوان انقلاب , تفكراتشان در جاي جاي اقتصاد ديده شد. مصادره اموال متمولين, مبارزه با سرمايه داري و بي اهميتي به بخش خصوصي از اصلي ترين مشخصه هاي حركت اقتصادي جامعه شد كه آثار زيانبار آن هنوز هم پابرجاست. جالب آنكه اكثر فعالين كمونيستي كه از كشور فرار كردند نه بسوي شوروي رفنتد ونه كره شمالي! بلكه در كشورهاي مبتني بر اقتصاد آزاد آرام گرفتند. آنهايي هم كه در ايران ماندند اكثرا تاجر و سرمايه دار شدند!

انقلاب و اقتصاد

2006-02-11T23:20:00.000-08:00

انقلاب و اقتصاد -يك

امروز سالگرد پيروزي انقلاب بود. پديده اي كه در موردش خيلي بحث و گفتگو شده ولي ديدگاههاي اقتصادي آن انقلاب كمتر مورد توجه قرار گرفته است.

هرچند كه نسل انقلاب نسل پرتحملي بود ولي رفتارشان نشان از كم فكر ترين نسل ايران در زمينه هاي اقتصادي داشت. به نسل انقلاب مشروطه نگاه كنيد؟ با اينكه نود درصد كشور مطلقا سواد خواندن و نوشتن نداشتند ولي اهدافشان در رسيدن به وضع زندگي بهتر, بسيار روشنتر و واضحتر بود. امنيت اقتصادي و تجارت ميخواستند در پناه وجود عدالتخانه و سر و سامان دادن گمركات. نسل بعدي بدنبال كسب درآمد بيشتر نفتي اش بود از طريق ملي كردن صنعت نفت و براي رسيدن به آن هم همه گونه مبارزه كرد.

اما انقلاب پنجاه و هفت براي رسيدن به اهدافش نيازي به علم اقتصاد احساس نميكرد. نسل پنجاه و هفت فكر ميكرد با مصادره اموال ثروتمندان و تفسيم آن بين نيازمندان مساله بيكاري و فقر حل ميشود. سالها طول كشيد تا بفهمد كه سرمايه غزالي بسيار ترسو و در عين حال تيزپاست. بعدها فهميد كه سرمايه نباشد كار نيست, رفاه نيست.

نسل پنجاه و هفت فكر ميكرد كه اگر كشوري قانون كاري داشته باشد كه از كارگر همه جانبه حمايت كند, كسي به كارگرش زور نمي گويد و كارگر به آسودگي زندگي ميكند. بعدها فهميد ( شايد هم هنوز نفهميده!) كه با اين قانون كسي براحتي كارگري استخدام نميكند.

نسل پنجاه و هفت فكر ميكرد كه قيمت مثل اتيكتي است كه فروشنده به جنسش ميرند. فكر ميكرد با زور و تعزيرات ميتوان فروشنده را مجبور كرد قيمتها را پايين آورد. بعدها فهميد ( شايد هم هنوز نفهميده!) كه با افزايش توليد و كنترل حجم پول است كه قيمتها محدود ميماند.

نسل پنجاه و هفت فكر ميكرد با سهميه بندي كالا و ارز ميتواند به جنگ كمبودها برود و كمك فقرا باشد. بعدها فهميد ( شايد هم هنوز نفهميده!) كه آن سياستها چه ضربه اي به توليد زد و چه افرادي به بركت آن سياستها به ثروت باد آورده رسيدند.

بيچاره نسل بعدي كه بدنبال نسلي "نادان در زمينه اقتصادي" بدنيا آمد. اميدوارم كه نسل واقع بين و صبور فعلي از گذشته درس كافي بگيرد.

رتبه اعتباري ايران كاهش يافت

2006-02-11T22:26:00.000-08:00

رتبه اعتباري ايران كاهش يافت

توي مطالب قبلي به اين مساله اشاره كردم كه افراد و شركتها براساس اينكه احتمال ورشكستگيشون چقدره رتبه بندي ميشن. اين كار هم توسط سه چهارتا شركت تحقيقاتي بسيار معتبر انجام ميشه. كشورها هم رتبه بندي ميشن. معنيش اينه كه احتمال اينكه دولت يك كشوري نتونه بدهيهاش رو بده چقدره.اينم بدرد بانكها و موسسات مالي ميخوره كه ميخوان به كشوري وام يا اعتبار بدن. هرچي رتبه يك كشور بدتر باشه بهره درخواستي آن وام بيشتر ميشه. يعني براي آن كشور گرفتن وام گرانتر ميشه.
اين خبر رو توي دنياي اقتصاد امروز خوندم كه رتبه اعتباري ايران كاهش يافت. اين كاهش در حالي اتفاق افتاده كه دولت از درآمد بيسابقه نفتي برخورداره.

كارايي سرمايه انساني

2006-02-09T15:50:00.000-08:00

كارايي سرمايه انساني

خيليها فكر ميكنن با گسترش دانشگاهها نقش سرمايه انساني در توليد هم اتوماتيك زياد ميشه ولي به اين مساله فكر نميكنن كه اين سرمايه هم مثل هر سرمايه فيزيكي ديگر بايد داراي بستر مناسبي براي ايفاي نقش خودش باشه. مهمترين مساله در بكارگرفته شدن سرمايه انساني ,وجود انگيزه براي افراد است. در سيستمي كه افراد از داشتن شغلشون اطمينان خاطر داشته باشن ( يعني ترس از اخراج شدن نداشته باشن) و دستمزدشون هم با افزايش كارايشون تكون نخوره چه انگيزه اي دارن كه بخودشون فشار بيارن تا كار بهتر و بيشتري انجام بدن؟ حالا طرف ممكنه كه سواد و توانايي زيادي هم داشته باشه. سرخوردگي هم از عواقب آنست.اين پديده رو در سيستم دولتي زياد مشاهده ميكنيم. بخش خصوصي هم ممكنه وضع بهتري داشته باشه ولي بعلت وجود قانون كاري كه دست و پاي كارفرما رو براي اخراج كارمند تنبل ميبنده , بهره وري نيروي كار هم آنجا بايد كم باشه.
خلاصه سرمايه انساني مثل معدني ميمونه كه با سيستم انگيزشي درست, بايد از آن استفاده بشه. شوروي سابق رو نگاه كنيد. با آنهمه افراد تحصيل كرده بعلت فقدان سيستم بازار آزاد نتوانست انگيزه كافي براي استفاده از آن همه سرمايه انساني ايجاد كنه. با فراهم آمدن امكان حركت سرمايه نيروي انساني تحت لواي مهاجرت, فرد داراي سرمايه انساني جايي ميره كه سرمايه اش بازده بيشتري بهمراه داشته باشه.
افزودن نقش سرمايه انساني در توليد و نگه داشتن آن در كشور بدون گسترش اقتصاد بازار آزاد و اصلاح قانون كار ممكن نميباشد.

پول نفت رو آوردن در خونه!

2006-02-07T21:16:00.000-08:00

پول نفت رو آوردن در خونه!

بله تعجب نكنيد! دولت ايالتي آلبرتا كانادا كه با افزايش قيمت نفت وضعش خوب شده ( آلبرتا پر از چاه نفته) و نميدونه با اين پولها چكار كنه از برنامه انتخاباتي آقاي كروبي ياد گرفته و بهر كانادايي مقيم آلبرتا چهارصد دلار تقديم كرده. مسلما اين كار از حجيم كردن دولت ايالتي بهتر بوده.

نكته

2006-02-07T20:57:00.000-08:00

نكته

يه چند روزيه اوضاع احوال سياسي نگران كننده شده. مديا اينجا كم كم داره تبليغات عليه ايران رو شديدتر ميكنه. امروز دو مقاله ناجور(1 , 2)عليه ايران در روزنامه دانشگاه چاپ شده بود كه خوندنش حال آدم رو ميگرفت. ملت اينجا هم ذهنشون با اين مقالات شديدا برعليه ايران جهت داده ميشه.براي خيليهاشون هم دولت و مردم عادي فرقي نداره. خلاصه روزهاي سختي در پيش داريم. يك سري گروهها هم هستند كه آماده موضع گيري عليه ايرانن. بعضي حرفهاي رييس جمهور و بعضي كارها مثل حمله به سفارت دانمارك , بهانه خوبي به آنها ميده كه عليه ايران تبليغ كنن. اميدوارم اين اوضاع احوال وبلاگم رو كه قرار بوده بيشتر اقتصادي باشه رو از هدفش دور نكنه.

Not Learning by Doing

2006-02-06T23:00:00.000-08:00

يست و شش سال پيش جوانان دانشجو آن زمان از اين ديوار كوفتي سفارت رفتن بالا.

حالا دوباره ديشب يه سري دانشجو ديگه از ديوار يه سفارت ديگه رفتن بالا. بد نبود دانشجوهاي ديشب ميرفتن از دانشجوهاي بيست و شش سال پيش يه سوال ميپرسيدن كه آيا بعد از سفيد كردن موهاشون آيا توصيه ميكنن دوباره كسي از ديوار سفارت بالا بره يا نه؟ به اين كار در اصطلاح اقتصادي ميگن يادگيري با انجام عمل.

انرژي هسته اي و نظريه بازيها

2006-02-05T21:42:00.000-08:00

انرژي هسته اي و نظريه بازيها

يه چند روزي فكرم به اين مساله اتمي مشغول بود. نگرانم. عبور از اين بحران نياز به آدمهاي فكور و شجاع داره. شجاع در تصميم گيري نه ماجراجو. كمترين هزينه اين بحران بالا رفتن ريسك سياسي كشوره كه عواقب اقتصادي بهمراه داره.
براي ارزيابي موقعيت, دانستن "نظريه بازيها" از واجباته. جان نش , كه براساس زندگيش فيلم معروف "فكر زيبا" ساخته شد, بابت ارائه تئوريهايي در اين زمينه جايزه نوبل رو چند سال پيش از آن خود كرد. اميدوارم مذاكره كنندگان يه چيزايي از اين نظريه بدونن.مثلا بهنگام مذاكره براي هر طرف مهمه كه بدونه كه ارزيابي طرف مقابل از طرف ديگه چگونست وچگونه ميتونه آن ارزيابي رو شكل بده. براي همين بازار بلوف داغه. يه طرف ميگه من بمب زيرزمين برو دارم, تحريم فلان ميكنم, اين طرف هم ميگه كه افسار مقتدا صدر دست منه. همش براي اينه كه طرف مقابل رو جوري بترسونه كه ازش موقع مذاكره امتياز بگيره. بهر حال من از جزئيات داستان اطلاع كافي ندارم ولي بعيد ميدونم مردم تحمل فشار اقتصادي داشته باشن. فقط خدا كنه اگر ميخوان تحريم كنن ايران رو تحريم بنزين كنن. عدو شود سبب خير. اولا مملكت مجبور ميشه با دوران وفور بنزين فراوان و مفت وداع كنه بعدش هم مردم بيچاره تهران هم از هواي پاك بهره مند ميشن.

نقش صداو سيما در مشكلات مالي باشگاههاي فوتبال

2006-01-28T00:22:00.000-08:00

نقش صداو سيما در مشكلات مالي باشگاههاي فوتبال

تا حالا اين سوال براتون پيش آمده كه چرا تو ايران باشگاههاي فوتبال مشكل مالي دارن؟ همه جاي دنيا باشگاههاي كوچك و نه چندان معروف هم از لحاظ مالي سوددهي دارن ولي چرا باشگاه پرطرفداري مثل پرسپوليس نصف خبراش در مورد بي پوليشه.
يكي از منابع اصلي درآمد باشگاهها از طريق فروش حق پخش مسابقاتشونه. اگر كانالهاي متعدد تلويزيوني وجود داشته باشن, آنها براي بدست آوردن حق پخش مسابقات باشگاه باهم رقابت ميكنند و طبيعتا شبكه اي كه بالاترين پيشنهاد رو بده برنده ميشه. اين شبكه ها هم از طريق فروش آگهي قبل و بعد از بازي درآمد كسب ميكنند كه بخشي از آن هم صرف پرداخت هزينه حق پخش بازيها ميشه. باشگاهي كه پرطرفدارتر باشه بيننده هاش بيشتره و تبليغات به هنگام پخش بازيش قيمت بالاتري پيدا ميكنه و در نهايت حق پخش بالاتري رو ميتونه طلب كنه. خلاصه باشگاه معروفتر درامد بيشتري گيرش مياد.
حالا گرفتاري باشگاههاي ايران چيه؟ اينكه بخش خصوصي در شبكه هاي تلويزيوني وجود نداره. يه صدا سيما انحصاري است كه ناز هم ميكنه يه بازي پخش كنه. كلي تبليغ هم ميفروشه تازه از درآمد تبليغات دور زمين هم سهم طلبي ميكنه. ميبيند چطوري عدم وجود رقابت توي يك صنعت (اينجا صنعت شبكه هاي تلويزيوني) بخشهاي ديگر رو از با مشكل مواجه ميكنه.
حالا راه حل چيه؟ بعلت وجود انحصار, دولت بايد دخالت كنه و تلويزيون انحصاري رو مجبور كنه درآمد تبليغاتي هنگام بازي رو به باشگاه بده. خوب معلومه تبليغات بازي تيم پرطرفداري مثل پرسپوليس گرانتر از تيم هاي كم اهميت تري مثل صباباتري و استقلاله. پس درآمدش هم بايد بيشتر باشه. حالا اگر دولت اينطوري فكر نكنه مديرهاي باشگاهها بايد با زور و رابطه از دولت پول بكنن. اينطوري ميشه كه هميشه اين باشگاهها پول كم دارن و مرتب چشم انتظار به مديراني دارن كه پولي رو بزور و التماس از يك دستگاه دولتي بكنن و بيارن تا خرج باشگاه بكنن.

بهنگام وجود انحصار و دورشدن از وضعيت بهينه اقتصاد آزاد, دولت بايد دخالت كنه و تخصيص ها رو بهينه بكنه. لازمه اين كار هم تعريف دقيق از حقوق افراد يا شركتها است كه پشتوانه قضايي داشته باشه و دادگاه مربوطه با حكم قضايي دولت رو مجبور كنه به نفع بخشهاي اسيب ديده از انحصار اقتصادي , دخالت كنه. بدين ترتيب آحاد اقتصادي مطمئن ميشن مستقل از دولت سركار, قانون ازشون حمايت ميكنه و اين يعني كاهش ريسك در اقتصاد (به پست قبلي كه درمورد نظرات اقتصادي اقاي شاهرودي بود يه نگاه بندازين).

تبعات سياستهاي غلط اقتصادي براي قوه قضاييه

2006-01-27T15:59:00.000-08:00

تبعات سياستهاي غلط اقتصادي براي قوه قضاييه

سخنراني آقاي هاشمي شاهرودي را در دنياي اقتصاد امروز بخوانيد. لب كلامشون اينه كه قوه قضاييه داره جوره تصميم هاي غلط اقتصادي رو ميكشه. وقتي يك سياست اقتصادي انگيزه جرم رو براي هزاران آحاد اقتصادي ايجاد ميكنه بايد رفت و سياست را اصلاح كرد.

قانون چك رو نگاه كنين. سيستم بانكي درست كار نميكنه آنوقت آدم ورشكسته ميشه خلافكار و سر و كارش ميوفته به قوه قضاييه. بخش بزرگي از توان قوه قضاييه صرف اين كار ميشه كه اصولا با وجود سيستم بانكي سالم, آدم چك برگشته نبايد زندان بره. هر جا كه رانت هست فساد هم هست. نميشه سياستهاي اقتصادي موجد رانت (مثل سياست كاهش دستوري نرخ بهره) اجرا كرد و انتظار مبارزه با فساد داشت. مبارزه با فساد بايد از طريق محو كردن انگيزه فساد باشه. كساني كه بر اجراي سياستهاي اقتصادي رانت زا اصرار دارند عاملان اصلي فساد در جامعه هستند.

نابغه اقتصاد در مجلس

2006-01-26T01:31:00.000-08:00

نابغه اقتصاد در مجلس

ببنيد دكتر حسن سبحاني كه از اعضاي اصلي كميسيون اقتصادي مجلس است در مورد بنزين چه گفته (روزنامه دنياي اقتصاد شش بهمن). ايشان دكتراي اقتصاد دارن و يك سري دانشجو نگون بخت هم توي يك دانشگاهي شاگردشان هستن.

"اگر با ثابت نگه داشتن قيمت بنزين به دنبال کاهش مصرف هستيم بايد بدانيم که چون بنزين يک کالاي «بي‌کشش» است، تغيير قيمت آن چندان در کاهش تقاضا نقشي ندارد."
قيمت در اين چند سال بالا رفته ولي بعلت تورم, قيمت نسبي افزايش هم پيدا نكرده. درآمد زياد نشده؟ قيمت تورم در رفته ماشين هم كه كمتر شده. بعد ميبينن مصرف بنزين زياد شده ميگن كالا بي كشش است. حالا گيرم بنزين بي كشش است يعني ادعا ميكنن اگر قيمت بنزين بالا بره مصرفش كم نميشه. مشكل اصلي بنزين اينه كه هزينه هنگفتي از درامد كشور صرف سوبسيد آن ميشه كه بسيار ناعادلانه هم تقسيم ميشه. مشكل اصلي اينه آقاي نماينده. اگر قيمت بره بالا و بقول شما مصرفش كم نشه شما مانع توزيع ناعادلانه ثروت هنگفتي از كشور خواهيد شد.

"مي‌توان گفت که اين اقدام (تثبيت قيمت بنزين) اثر مثبت داشته و از ناحيه بنزين در سال‌جاري تورمي‌ايجاد نشده است. البته تاکيد مي‌کنم که نمي‌توان گفت با اجراي اين قانون، تورم نداشته‌ايم اما بنزين در ايجاد آن نقشي نداشته است"
الحمدالله.

"مثال ديگري براي روشن شدن موضوع مي‌گويم، در حال حاضر قيمت يک بطري آب 250تومان است و قيمت بنزين 80تومان، اگر قيمت بنزين 600تومان شود، قيمت اين بطري آب در مقايسه با قيمت بنزين، کم به نظر مي‌آيد و تقاضا براي آن زياد مي‌شود و افزايش تقاضا نيز تورم‌زا است."

يعني اين دوتا كالاي جانشين هم هستن. مردم تشنه بشن ببينن بنزين گرونه آب بيشتر ميخورن. مهم هم نيست كه قيمت آب سه برابر بنزينه.

و اين نظر خداست:"يعني به شرط قطع واردات، با اضافه نشدن قيمت بنزين موافق هستم. البته اين تصميم شيريني و تلخي خود را با هم دارد. شيريني آن افزايش نيافتن قيمت بنزين است و تلخي آن دعوت مردم به ضابطه‌مند مصرف کردن توليد داخل است."

يعني بنزين وارد نكنيم و قيمتش رو هم تغيير ندهيم! دستم به كي برد نميره درمورد سياست پيشنهادي اين آقا چيزي بنويسم.

اين شمه اي بود از نظر يكي از اساتيد اقتصاد كه در مجلس هم پست مهمي داره. ميبينين كه گرفتاري مملكت از كجاست؟ خوب رييس مجلس هم بشينه پاي حرفهاي اين آقا در مورد اقتصاد چرت و پرت ميگه.

رئيس مجلس و اقتصاد

2006-01-26T01:26:00.000-08:00

رئيس مجلس و اقتصاد

"رئيس مجلس شوراى اسلامى گفت: برخورد با قاچاقچيان به عنوان عناصر نابودكننده اقتصاد مهمترين وظيفه گمركات كشور است." (روزنامه شرق,شش بهمن, صفحه اقتصادي)
اولا قاچاقچي قاعدتا بايد از سوراخ سنبه هاي مرزي جنسش رو بياره كه وظيفه حفظ مرزها با نيروهاي مسلحه نه گمرك . اگر هم منظور اين بوده كه قاچاقچي ها از گمرك جنساشون رو ميارن كه معنيش اينه كه گمركيها دستاشون با قاچاقچي ها توي يك كاسه است كه اين هم توهين توي روز روشن به گمركي هاست. جالبه اين حرف رو در جمع گمركيها گفته.روزبه يك مطلبي در مورد نظرات اقتصادي رييس مجلس نوشته ولي خوبه يكي به اين آقا بگه بي اعتقادي به علم اقتصاد نابود كننده اصلي اقتصاد كشوره.

بنزين و تورم

2006-01-22T17:04:00.000-08:00

بنزين و تورم

حامد نوشته جديدي در مورد اصلاح قيمت بنزين داشت و دوباره مساله مهم بنزين رو مطرح كرد. قبلا من هم مطلبي در اين مورد نوشته بودم و به بيعدالتي توزيع سوبسيد بنزين اشاره كرده بودم. گويا تنها چيزي كه از بنزين عادلانه توريع ميشود دود آن است.

يكي از موانع اصلاح قيمت بنزين بحث تبعات تورمي آن است. متاسفانه در ساليان گذشته گروهي تحقيقي را بر مبناي جدول داده ستانده ارائه كردند كه در مورد آثار تورمي اصلاح قيمت بنزين بسيار غلو شده است و باسنتاد گفته يكي از مجريان طرح كه از دوستانم بود آن طرح پايه و اساس درست علمي نداشته است. فكر ميكنم نتايج مورد اشاره آن طرح مورد استفاده اقاي توكلي بوده است.

خلاصه كلام من با جمع آوري آمار قيمت بنزين, حجم نقدينگي و تورم و روش هاي تجزيه و تحليل سري زماني سعي نمودم اثار تورمي بنزين را بدست آورم. همانطور كه حامد هم اشاره كرده بود در ماه اسفند حجم نقدينگي كشور بسبب تخصيص بودجه دستگاهها بشدت بالا ميرود كه در شكل بالا آنرا بصورت پرشهاي نوك تيز در نمودار حجم نقديگي (نمودار پاييني) مشاهده ميكنيد. تورم در ماه بعد به اين شوك حجم نقدينگي ميدهد (به جهشهاي تورم در نمودار بالايي توجه كنيد). خلاصه از بد روزگار قيمت بنزين هم هميشه در ماه فروردين افزايش ميابد و افكار عمومي افزايش قيمتهاي بعد از عيد را بحساب قيمت بنزين ميگذارند. با روشهاي سري زماني من اثر افزايش حجم نقدينگي و قيمت بنزين را از هم تفكيك نمودم و خلاصه نتيجه اين شد كه افزايش سي درصدي قيمت بنزين تنها يك درصد به تورم خواهد افزود. بنظر من انتخاب ماه فروردين براي افزايش قيمت بنزين بدترين قسمت اين سياست بوده است چراكه باعث بدفهمي در مورد آثار تورمي اصلاح قيمت بنزين شده است. اگر به تغييرات فصلي شاخص حمل و نقل توجه كنيد مشاهده خواهيد كرد كه تيرماه همواره شاخص حمل و نقل با كاهش مواجه بوده (شايد بدليل تعطيلي مدارس) و به نظر من بهترين زمان براي افزايش قيمت بنزين ميباشد.

لازم به توضيح است كه داده هاي مورد استفاده تا سال هفتاد و نه ميباشد و بعد از ترك ايران ديگر داده هاي سالهاي بعد را اضافه نكردم. بنظر من اين موضوع ميتواند تحقيق مهمي براي دانشجويان شاغل به تحصيل در ايران باشد.

ضمنا ممنوم ميشم اگر كسي اطلاعات ماهانه حجم نقدينگي و تورم رو از سال هفتادونه تاكنون برام بفرسته. ميشه اين تحقيق رو براي داده هاي بيشتر انجام داد.

اقتصاد زيرزميني (دو) در بازار پولي

2006-01-18T22:25:00.000-08:00

اقتصاد زيرزميني (دو) در بازار پولي

اگر يك سيستم بانكي رقابتي در كنار بازار اوراق قرضه نداشته باشيم نتيجه اين ميشه كه بازار غير رسمي پول بوجود مياد. از آنجاييكه اين بازار رسمي نيست يعني معاملات جايي ثبت نميشه و اگر هم چكي ردو بدل بشه سيستم قضايي تازه اگر سريع هم عمل كنه طرف بدهكار رو حداكثر ميندازه زندان ( كه براي طليكار پول نميشه), شركت كنندگان در اين بازار ناچار ميشن كه سيستم حفاظتي خودشون رو بوجود بيارن. "شرخر" ها مولود سيستم ناكاراي بانكي هستن. شما اگر سراغ تجار و سرمايه داران برين مشاهده ميكنيد كه هركدام بنا به توانايي ماليشون به يك سري شرخر متكي هستند. شرخرها كارشون اينه كه ميرن طرف بدهكار رو يه جوري تحت فشار ميذارن تا بخشي از پول طلبكار رو زنده كنن يه چيزي هم اين وسط گيره خودشون مياد. وجود اين شرخرها تبعات منفي اجتماعي بدنبال داره. از طرف ديگه در سيستم فعلي انگيزه بالايي براي دستيابي به منابع بانك از طريق پرداخت رشوه به كارمندان بانك وجود داره. كه اين هم بخش ديگري از اقتصاد زير زميني رو تشكيل ميده.

گسترش بازار غيررسمي پول از تبعات ناكارا بودن سيستم بانكي است كه بخشي از فساد و تبهكاري جامعه نتيجه آنست. كساني كه از اين سيستم بانكي دفاع ميكنند يا به اصلاح آن اعتقاد ندارند از بانيان اصلي فساد ناشي از بازارغير رسمي پول هستند.

اقتصاد زيرزميني (يك)

2006-01-16T19:07:00.000-08:00

اقتصاد زيرزميني (يك)

اينكه اين معاملات در جايي ثبت نميشود تبعات سنگيني بهمراه دارد.توجه داشته باشيد كه هر معامله و فعاليت اقتصادي نياز به امنيت و ضمانت دارد. يكي از وظايف پليس و قوه قضاييه بوجود آوردن امنيت اقتصادي است. اگر فعاليتي طبق قانون خلاف است چگونه ميتوان انتظار داشت كه طرفين دعواي يك معامله غير قانوني مثل قاچاقچيان مواد مخدر براي حل مشكل بين خود سراغ دادگاههاي قوه قضاييه بروند؟ نتيجه چه خواهد شد؟ خودشان سيستم حفاظتي براي خودشان درست ميكنند تا محيط امني برايشان بوجود آيد و چه بسا با نفوذ به سيستم قضايي و امنيتي كشور سعي ميكنند اين حاشيه امن را ايجاد كنند. اينگونه است كه مافيا خلق ميشود. به وضعيت سيستان و بلوچستان نگاه كنيد. در روز روشن گارد رييس جمهور ميكشند و سرباز ميربايند. جايي كه توريست امنيت ندارد سرمايه ميرود؟ مگر اينكه سرمايه گذار در امر قاچاق آنجا برود آنهم تحت پوشش مافيا آنجا. نتيجه اينكه اقتصادزيرزميني آنجا گسترده تر و مخوفتر ميشود.

در اين باره باز هم خواهم نوشت

رتبه بندي اعتبار مالي مردم

2006-01-15T10:49:00.000-08:00

رتبه بندي اعتبار مالي مردم

اين موسسه رتبه بندي داره راه ميوفته. وجود رتبه بندي افراد نه تنها باعث ميشه كه ريسك اعطاي وام رو كم كنه بلكه مهمتر از آن به مردم انگيزه ميده كه از لحاظ مالي سالم باشن و خلاف نكنن خلاصه اين سيستم اگر درست كار كنه بطور غيرمستقيم باعث افزايش انضباط مالي در جامعه خواهد شد. اگر كسي از جزئيات روش رتبه بندي موسسه مزبور خبر يا اطلاعي داره لطفا منو در جريان بذاره.

نماينده رباط كريم ول كن نرخ بهره نيست!

2006-01-14T22:45:00.000-08:00

نماينده رباط كريم ول كن نرخ بهره نيست!

نماينده رباط كريم كه رييس كميسيون اقتصادي مجلس هم هست آمده نرخ بهره بانكي رو (صفحه سيزده دنياي اقتصاد) تعيين ميكنه. اين اولين بار در ايران و دنياست كه مجلس در تعيين نرخ بهره دخالت ميكنه. بجايي كه بشينن براي بازار پول قانون بنويسن حاج آقا نشسته نرخ بهره رو بالا پايين ميكنه.يه راه سريع اينه كه بيايند اوراق مشاركت رو از طريق بازار بورس عرضه كنن ( كه آنوقت ميشه اوراق قرضه) كلي از گرفتاريهاي بازار پول و سرمايه حل ميشه. نرخ بهره هم از قيمت آن اوراق بدست مياد.

هاشمي شاهرودي و امنيت اقتصادي

2006-01-14T22:29:00.000-08:00

هاشمي شاهرودي و امنيت اقتصادي

مصاحبه آقاي هاشمي شاهرودي رو در دنياي اقتصاد بخونيد. بنظر من در مورد امنيت اقتصادي خيلي متين صحبت كرده ولي نميدونم چرا خيلي حرفهاش نتيجه عملي اساسي در قوه قضاييه نداره. ولي من به همين راضيم! به نظر من بايد قدرش رو دونست حتي اگر نظراتش در حد حرف باشه. ميترسم چند وقته ديگه يكي جاش بياد و بگه روزي صد تا گرانفروش و سرمايه دار زالو صفت و افرادسودجو رو اعدام ميكنيم تا اوضاع اقتصادي خوب بشه.

پول داري هم بد درديه

2006-01-13T15:12:00.000-08:00

پول داري هم بد درديه

اين درآمد نفتي هم بد چيزيه. خوبيش زماني كه ميره پايين چون همه ميفهمن داريم به فلاكت ميوفتيم ولي وقتي ميره بالا به فلاكت ميوفتيم ولي بدبختيش اينه كه كسي انتظار فلاكت افتادنش رو نداره بعد مملكت ممكنه مثل سال پنجاه و هفت بريزه بهم .

بدبختي از آنجايي شروع ميشه كه اين دلارها رو ميخواهيم بياريم تو كشور سر سفره مردم و مجبوريم از بازار ارز ردش كنيم. خلاصه اينطوري قيمت ارز عليرغم تورم ثابت ميمونه. نتيجه اين ميشه كه صنايع داخلي در مقابل واردات نميتونن مقاومت كنن و ورشكستگي آنها شروع ميشه. پايين نگاه داشتن نرخ ارز به كمك درآمد نفتي يه سيگنال بد به اقتصاد ميده : كار نكنيد چون بچه مايه دار شديم.

تازه يادمون ميره كه اين درآمد قبلا پايين هم ميرفته. ياد سال هفتاد و هفت به خير (نفت شده بود بشكه اي كمتر از ده دلار) كه كفگير دولت در ماه آذر به ته ديگ خورده بود و مونده بود چه جوري حقوق كارمنداش رو تا آخر سال بده. آنجا بود كه سرمايه گذاري سي سال پيش ايران در كروپ بدرد خورد. سهام كروپ رو نزد بانك آلماني كامرز بانك گرو گذاشتن و ششصد مليون دلار قرض گرفتن با بهره پايين (چون گرويي خوبي داشتن). خوبه آن روزها رو يادمون نره.

نكته : روزبه اين بحث رو راه انداخت. حامد هم قبلا در اينباره نوشته بود.دكتر مسعود نيلي هم نظرشون اين بوده.دكتر شركا هم اينطور گفته.

مقاله خواستيد ما هستيم

2006-01-12T21:10:00.000-08:00

مقاله خواستيد ما هستيم

روزبه گراي يه وبلاگ را داده بود كه خوندنش غنيمته. از مطلبش در مورد دكترمنصوري خوشم آمد. از يكي از مطالبش هم فهميدم اين آقاي علي حيدري دانشجوي دكتراي اقتصاده. به فكرم رسيد كه خيلي از دانشجوهاي ايران ممكنه به بعضي مقالات و ژورنالها دسترسي نداشته باشن. خلاصه اگر مقاله اي خواستين به من يا روزبه بگين. ميتونيم براتون پيدا كنيم بفرستيم.

وظيفه دولت در ايجاد بازار آزاد

2006-01-12T18:01:00.000-08:00

وظيفه دولت در ايجاد بازار آزاد

يكي از وظايف دولت در اقتصاد بايد مبارزه با انحصار باشه. در كشورهاي غربي قانون ضد انحصار نقش مهمي در اجراي اين سياست دارد. چند سال پيش همين قانون شركت مايكروسافت رو به دادگاه كشاند. شركتها در همه جاي دنيا سعي ميكنن براي حداكثر كردن سود خود با شركتهاي ديگه تباني كننداز ملزومات بازار آزاد اينه كه دولت جلوي انحصار و انحصارطلبي رو بگيره

اگر يادتون بياد اوايل سالهاي هفتاد نوشابه با كيفيتي به بازار اومد كه معروف شد به مشدي كولا كه عرصه رو به كارتل نوشابه ايران يعني زمزم تنگ كرد. جالب اينجا بود كه يه سري اومدن گفتن نوشابه مشدي كولا كمي الكل داره ( يه دروغ عجيب). جالبتر از اون اين بود كه سهامدار عمده زمزم سازمان تبليغات اسلامي بود. خلاصه نوشابه مشهدي از ميدون بدر شد و دولت هم بروبر نگاه ميكرد.

درمورد موارد انحصار در ايران مطالعه اي چند سال پيش انجام شد كه به لايحه ضد انحصار هم منتج شد. از محتويات آن مطالعه خيلي اطلاع ندارم ولي ميدونم اگر آقاي ح.ع.ع (مشغول به تحصيل اقتصاددر ايلي نوي) سرغيرت بياد و حوصله كنه وبلاگ بنويسه حرفهاي زيادي براي گفتن در اين زمينه داره.

بازار آزاد كم مي آورد

2006-01-11T21:24:00.000-08:00

بازار آزاد كم مي آورد

بعضي وقتها سيستم بازار آزاد درست كار نميكنه. يكي از مواقعي كه سيستم بازار آزاد درست كار نميكند وقتي است كه خريدار يك كالا يا خدمات اطلاعات كافي ندارد. مثلا بازار ماشين دست دوم را نگاه كنين. اگر مشتريها نتونن ماشين خوب رو از ماشين بد تشخيص بدن نتيجه اين ميشه كه به يك احتمالي ماشين بد گيره مشتري مياد. حالا اگر تعداد ماشينهاي بد بيشتر باشه مشتريها پول كمتري حاضرن بدن و بازار به سمتي ميره كه دارندگان ماشين خوب حاضر نيستن ماشينشون رو به بازار بيارن و ارزون بفروشن. نتيجه اين ميشه كه بازار ماشين خوب از بين ميره.

عدم داشتن اطلاعات كافي از عاملهاي مهم در ناكارايي سيستم بازار آزاده. اين مساله هم در بازار كالا ممكنه پيش بياد و هم در بازار خدمات (قابل توجه دكتر ايرج خان سيف). راه حل مساله هم اين نيست كه سيستم بازار آزاد رو زير سوال ببريم. بايد راهي پيدا كرد كه اطلاعات تا جاي ممكن گيره مشتري بياد تا بازار بهتر كار كنه. در مورد مساله بازار اتوموبيل ارزيابي فني توسط مكانيك مجرب يكي از راههاست.

اينكه عدم وجود اطلاعات باعث ناكارايي بازار اتوموبيل ميشه توسط پروفسور ايكرلاف سي و پنج سال پيش در يك مقاله معروف توضيح داده شد. اين پروفسور بابت كارهاش در اين زمينه چهار سال پيش جايزه نوبل رو برد.

مظلوميت بازار آزاد

2006-01-11T19:48:00.000-08:00

مظلوميت بازار آزاد

اينكه بعضيها ميگن بازار آزاد سيستم خوبيه يعني چي؟ يعني اينكه حاجي بازاريها ميتونن باهم تباني كنن و قيمتها را بالا ببرن؟ يا اينكه هرجوري خواستن رقيبهاي تازه واردشون رو كله پا كنن؟

بازار آزاد يعني اينكه همه آزاد هستن در توليد كالا يا سرويسي شركت كنند. تباني هم موقوف چونكه همه بايد باهم رقابت كنند. نتيجه بازار آزاد اين ميشه كه براثر رقابت قيمتها پايين مياد و كيفيت بالا ميره. يه نگاه به بازار پفك تو ايران بندازين. تعدد توليدكننده باعث شده كه كيفيت بالا باشه در عين حال قيمت هم پايين.

در ايران معدود اقتصادداناني بودند كه مظلومانه از سيستم بازار آزاد دفاع كردند. كلي هم فحش خوردن مخصوصا در همان اوايل. خيلي از كساني كه از اين سيستم انتقاد ميكردن درك درستي از اين نظريه نداشتن. يادمه يكي از همان اساتيد تعريف ميكرد كه در سفري با آقاي عزت اله سحابي ( كه در مجله اش در طول سالهاي دهه هفتاد به بازار آزاد بدوبيراه ميگفت ) همسفر شده بود و در طول سفر مفهوم سيستم بازار آزاد رو براش توضيح داده بود مهندس سحابي هم كه به سليم النفس بودن و صراحت لهجه شهره است, گفته بوده كه اين چيزه خوبيه كه اين همه فحشش داديم!

بيچاره مردم

2006-01-10T18:23:00.000-08:00

بيچاره مردم

چند روزي به مسافرت رفته بودم و فرصت وبگردي پيدا نكردم. ديدم روزبه با حال و حوصله فراوان در اين مدت مشغول ثابت كردن اين مساله بوده كه اگر قيمت كالايي افزايش پيدا كنه ( با فرض اينكه باقي متغيرها ثابت باشه) قاعدتا توليدكننده آن كالا سعي ميكنه بيشتر از آن كالا توليد كنه نه كمتر. جالب هم اينجاست طرف مقابلش داره در يكي از دانشگاهها اقتصاد درس ميده.

يك سوال ساده: اگر در يك شهري به جاي يك دكتر هزار تا دكتر باشه , ويزيت دكتر كمتر نميشه ؟ دكترها هم سعي نميكنن با بالا بردن كيفيت كارشون با هم رقابت كنند؟
جالب اينجاست مدرس اقتصادي مذكور عكس اين نظر رو داره. بيچاره شاگرداش؟ نه! بيچاره مملكتي كه كه براي توسعه چشم به نظرات چنين استادي داره.

وبلاگ روزبه

2006-01-06T00:29:00.000-08:00

وبلاگ روزبه

حامد ديروز وبلاگ روزبه رو معرفي كرده بود. وبلاگش رو از دست ندين. روزبه با تلاش فراوان خودش رو تونست به بهترين دانشگاه آمريكا در زمينه اقتصاد كلان برسونه. كساني كه در فكر ادامه تحصيل بودن خوب ميدونن وارد شدن به يك دانشگاه درجه يك بدون اتكا به منابع دولتي و صرفا با اتكا به توانايي هاي علمي خودش جه كار سخت و دشواريه. آينده خوبي در انتظار روزبه خواهد بود. اما بعضيها هم مثل اين آقاي توكلي با صرف هزينه سنگين از بيت المال به هواي درس خواندن رفتن خارج و برگشتن يه چيزايي در مجلس ميگه كه آدم رو مبهوت ميكنه.

ارزش تار سيبيل در جامعه امروزي

2006-01-04T19:29:00.000-08:00

ارزش تار سيبيل در جامعه امروزي

شايد از بزرگترها شنيده باشيد كه ميگن " قديمي ها خيلي بهتر بودن. طرف يه تار سيبيلشو رو گرو ميذاشت تا يه قرضي رو برگردونه يا تا يه كاري رو انجام بده".

راستش داستان اينه كه اعتبار فرد نقش مهمي رو در معاملات اقتصادي بعهده داره. اگر پولي به كسي قرض ميدين يا بابت كاري از كسي پولي طلب دارين اعتبار فرد مقابل نقش مهمي در انجام معامله داره. قديمها كه جوامع كوچكتر بودن و همه همديگر رو ميشناختن كسي اگر بدحسابي در معامله اي ميكرد, اعتبارش نزد همه از بين ميرفت. براي همين همه مواظب آبروشون در جامعه و بازار بودن. اما با بزرگ شدن جوامع, سيستم سنتي حفظ ابرو ديگه كاركرد خودشو از دست داده. خوب راه حلش چيه؟

دركشورهاي پيشرفته سازمانهايي وجود داره كه اعتبار آدمها رو رتبه بندي ميكنه. هرچي آدمها در گذشتشون خوش حساب تر بوده باشن رتبه بهتري كسب ميكنن. در عوض وقتي يه نفر ميره از بانك وام بگيره اگر رتبش بهتر باشه نرخ بهره كمتري به وامش تعلق ميگيره. شما هم اگر بخواهين معامله اي انجام بدين يه پولي به موسسه رتبه بندي ميدين و رتبه طرف رو ميفهمين. همين سيسستم به ظاهر ساده باعث شده تا همه مواظب اين باشن كه بدحسابي نكنن. خلاصه تارسيبيل قديميها تبديل شده به رتبه اعتباريشون.

تو خبرهاي ديروز خوندم كه وزير دارايي شروع بكار چنين موسسه اي رو اعلام كرده. خبر كوتاه بود ولي به نظر من خبر بسيار مهمي بود و اگر آن موسسه كار خودش رو خوب انجام بده تبعات بسيار مثبت اقتصادي و اجتماعي خواهد داشت. خلاصه قدم مهمي به سمت جامعه مدني.

منبع خبر: صفحه دوازده در لينك زير:
http://www.donya-e-eqtesad.com/84-10-13/master1013.htm

نكته

2006-01-02T23:17:00.000-08:00

نكته

امروز با كمال تعجب ديدم كه آمار مراجعه كنندگان سايت بدجوري بالا رفته. خلاصه بعد از كمي جستجو فهميدم كه اين حامدخان بدجوري ما رو خجالت داده و عكسمون رو هم از اينترنت پيدا كرده. اولا خوشحالم از حضور بازديدكنندگان دوما حرفهاي حامد رو جدي نگيريد. سوما قصد من بالا بردن سطح وبلاگهاي اقتصادي نيست (تازه اگر تواناييش رو داشته باشم) كه برعكس پايين آوردن سطح آنهاست. كامنت ها و نظرات شما هم بسيار به من كمك خواهد كرد.

جايزه افشين جعفري مژدهي

2006-01-02T22:56:00.000-08:00

جايزه افشين جعفري مژدهي

دو سال پيش بود كه دوست خوبمان افشين جعفري مژدهي بعد از سالها مبارزه با بيماري سرطان درگذشت. افشين از بچه هاي مستعد و با علاقه موسسه بود كه سال هفتاد و شش بعنوان دانشجو وارد موسسه شد و بعد از اتمام تحصيل بعنوان عضو هيئت علمي در موسسه مشغول تدريس و تحقيق شد. افشين تا آخرين روزهاي زندگي كوتاهش از تحقيق و تفكر در مورد مسايل ايران دست نكشيد. به پاس گرامي داشتن نام وي و ارج نهادن به هدفي كه افشين در عمر كوتاه خود بدنبال آن بود, جمعي از دوستان و ياران وي جايزه اي بنام افشين ترتيب دادند كه امسال وارد دومين سال فعاليت خود ميشود. تمام دانشجويان و محققان در رشته اقتصاد ميتوانند با ارسال مقاله خود در اين جايزه شركت كنند. اطلاعات بيشتر در مورد اين جايزه رو ميتونيد در آدرس زير پيدا كنيد:

http://www.afshinprize.org/Prize.htm

اوراق مشاركت اوراق قرضه نيست

2005-12-30T20:28:00.000-08:00

اوراق مشاركت اوراق قرضه نيست!

يه چيزي توي ايران درست شده بنام اوراق مشاركت (فقط هم ايران!). راستش رو بخواين چيزه جديدي درست نشده اوراق مشاركت همون حسابهاي پس اندازه! چه جوري ميرين يه حساب باز ميكنين و سرماه سود ميگيرين اين هم ماهيتا همونه. ميرين يه كاغذ ميخرين كه روش نوشته هزار تومن و يه سري كوپن هم بهش وصله كه سود ماهانه يا فصلي شماست. سرماه هم بايد پاشين برين بانك و سودها رو بگيرين (مايه دردسر براي شما و كارمند بانك). فقط فرقش اينه كه سود پرداختي يه كم از حسابهاي بانكي بيشتره.

اوراق قرضه رو در پايين توضيح دادم. چرا اوراق مشاركت اوراق قرضه نيست؟ زيرا مثل حساب بانكي هر وقت برين بانك ميتونين اصل پولتون رو بردارين برين (برخلاف اوراق قرضه كه اصل پول در پايان دوره تضمين شده).

جالب اينجاست كه در بحثهاي داخل ايران مشاهده ميكنيم كه بعضي اقتصاد خوانده ها هم اين فرق رو متوجه نشدن وكلي هم در مجلس و محافل ديگه ميگن اوراق مشاركت همون اوراق قرضه است و انتظار دارن همون خاصيت رو داشته باشه. مثل داستاني در كليله و دمنه كه در هواي سردي يه سري دور يك كرم شب تاب جمع شده بودن و دستاشون رو ميماليدن و ميگفتن عجب آتش گرمي!

خيلي سال پيش اين مقاله رو درباره اين موضوع در همشهري داشتم

http://www.hamshahri.org/hamnews/1380/800719/santj.htm#santj3

اوراق قرضه : وسيله رشد توليد و كاهش بيكاري

2005-12-30T19:25:00.000-08:00

اوراق قرضه :وسيله رشد توليد و كاهش بيكاري

توي روزنامه ها ميخوني كه اكثر واحدهاي توليدي كمبود نقدينگي دارن. خوب همه چشم دارن به وامهاي ارزان سيستم بانكي. بنده و شما هم مشتري نامحدود هرچيز ارزان هستيم. اين مشكل واحدهاي توليدي در ايران نيست. همه دنيا اين گرفتاري رو داشتن و راحت هم حلش كردن. اينطوري:

فرض كنيد شركت مايكروسافت براي انجام پروژه اي پول لازم داره. بيل گيتس نميره يقه رييس جمهور و كنگره رو بچسبه و بگه من فلان و بهمانم بهم وام بدين.. ميره امروز كه آخر دسامبره يه كاعذ چاپ ميكنه كه صاحب اون كاغذ ساله ديگه همين موقع مثلا هزار دلار از شركت مايكروسافت ميتونه دريافت كنه. بعد اين كاغذ ميره در بازار بورس و با توجه به عرضه و تقاضا معامله ميشه. مثلا قيمت ميخوره نهصد دلار. شما كه صاحب اون كاغذ هستين ميتونين تا ساله ديگه نگاهش دارين يا فردا بفروشينش. قيمت اون كاغذ هم فردا ممكنه بالا يا پايين بره. ممكنه همين كاغذ رو شركت فورد بده به بازار كه چون وضع اقتصاديش بخوبي مايكروسافت نيست و احتمال ورشكستگيش بيشتره مردم كمتر علاقه مند باشن و قيمت بخوره هشتصد دلار. اسم اين كاغذها هم هست اوراق قرضه. همه جور اين كاغذها هست : يك ساله و دوساله تا سي ساله با پرداختهاي مختلف. خلاصه بهمين راحتي شركتها ميرن از بازار پول قرض ميكنن. نه تنها شركتها بلكه دولتها و شهرداريها هم از اين كاغذها چاپ ميكنن. اوراق قرضه وسيله اي مطمئن براي جمع آوري سرمايه هاي مردم و هدايت آنها به سمت توليده. بدون آنها توليد زياد نميشه و بيكارها سركار نميرن.

اين اوراق قرضه رو در داخل ايران داريم؟ نه خير نداريم. خوب كي بايد بگه اينها رو داشته باشيم؟ اقتصاددانان كشورمان. كاشكي يك دهم مهندسان باسواد و دكترهاي حاذقمون اقتصاددان خوب داشتيم! !

نقش جامعه اقتصاددانان كشور بر سياستهاي مبهم اقتصادي

2005-12-28T14:21:00.000-08:00

نقش جامعه اقتصاددانان كشور بر سياستهاي مبهم اقتصادي

در نوشتارهاي قبلي به اين مساله اشاره كردم كه كاهش دستوري نرخهاي بهره بانكي باعث افزايش تقاضا براي وام و فشار بيشتر به منابع بانكي خواهد شد. مسلما در اين شرايط اعطاي وام با بهره ده درصد در شرايطي كه نرخ تورم هم حدود بيست درصد است, هر وام گيرنده اي را صاحب يك پول باد آورده خواهد كرد كه بوسيله آن ميتواند ناكارايي اقتصادي فعاليت هاي خود را جبران كند.

عاملي كه ميتواند مانع اجراي سياستهاي اشتباه شود , موضع گيريهاي هشداردهنده اقتصاددانان كشور است. درچند روز گذشته بعد از اعلام سياست فسادبرانگيز كاهش دستوري نرخهاي بهره ( مطرح شده توسط كميسيون اقتصادي مجلس در اوايل همين هفته) , نه تنها صداي مخالفي در جرايد ايران شنيده نشد بلكه آقاي حميد ديهيم ,استاد اقتصاد دانشگاه تهران, با اعلام اين نظر: "كاهش نرخ سود بانكي به خروج اقتصاد از ركود كمك خواهد كرد" (دنياي اقتصاد, هشتم دي ماه, ص دوازده), به اجراي اين سياست كه باعث افزايش ناكارايي اقتصادي و فساد در سيستم بانكي خواهد شد, ياري رساندند.

آقاي خاتمي و سه سال و اندي بيكاري

2005-12-25T03:22:00.000-08:00

آقاي خاتمي و سه سال و اندي بيكاري

تو خبرها حتما خونديد كه شب يلدا آقاي خاتمي توي مراسمي كه بيشتر جوانها توش بودند شركت كرده بود. طبق معمول حرفهاي احساسي و فال حافظ ,معذرت خواهي و اشكهاي خاتمي و....

با اتمام هشت سال رياست جمهوري وي , لازم است سياستهاي وي مورد نقد و ارزيابي بيطرفانه قرار بگيرد هرچند با اومدن دولت جديد انجام اين كار ممكن است مغرضانه به نظر برسد. يكي از ضعفهاي وي خالي بودن جايگاه اقتصاد در ايده هاي جامعه مدني و مردمسالاري ايشان بوده است. نتيجه آن تزلزل ايشان در تصميم گيريهاي اقتصادي بوده است. چند هفته پيش آقاي رمضانزاده (سخنگوي دولت خاتمي )در مصاحبه اي به اختلاف عميق طهماسب مظاهري (وزير دارايي وقت ) با مرحوم نوربخش و رياست سازمان برنامه اشاره كرده بود. اين اختلاف كه هزينه سنگيني براي اقتصاد كشور داشت, بخاطر اين بود كه آقاي خاتمي در زمينه اقتصاد برخلاف عرصه فرهنگ و سياست , فاقد يك انديشه منسجم و روشن ميبود.

شايد در انتخابات رياست جمهوري آينده آقاي خاتمي بهترين گزينه باشد. براي فرد با مطالعه اي مثل وي شايد اين سه سال بهترين فرصت براي آموختن علم اقتصاد باشد. درصورت محقق نشدن وعده هاي عوامگرايانه دولت فعلي, حدس ميزنم رويكرد اصلي مردم در انتخابات دوره بعدي به طرف فردي باشد كه راهكار عملي براي بهبود وضعيت اقتصادي داشته باشد.

كاهش دستوري نرخهاي بهره

2005-12-24T00:58:00.000-08:00

كاهش دستوري نرخهاي بهره

اينم خبر امروز: "كميسيون اقتصادي مجلس تصويب كرد كه هر شش ماه حدود يك درصد از نرخ بهره بكاهد و تا پايان برنامه چهارم آن را به نه درصد برساند" (روزنامه دنياي اقتصاد شنبه)

اين سياست همانطور كه در نوشته هاي قبلي به آن اشاره كردم, باعث افزايش تقاضا و در نتيجه فشار مضاعف به منابع بانكي خواهد شد. كاهش دستورالعملي نرخ بهره رانت(رانت=پول مفت و بدون دردسر) حاصل از دريافت وام را افزايش خواهد داد. مطمئنا اين وامهاي جذاب نصيب افراد با نفوذي خواهد شد كه بدون زحمت پول باد آورده نصيبشان خواهد شد. آيا طراحان اين سياست مسئوليت فساد و ناكارايي حاصل از آن را بعهده خواهند گرفت؟

گرفتاريهاي سيستم بانكي (دو)- ايجاد زمينه فساد مالي و اختلاس

2005-12-23T19:54:00.001-08:00

گرفتاريهاي سيستم بانكي (دو)- ايجاد زمينه فساد مالي و اختلاس

مبارزه با فساد (از همه نوعش) از شعارهاي جذاب هر سياستمداري است. در نوشته هاي قبلي هم اشاره كردم كه مبارزه دستوري با قيمتها امكان فساد مالي رو بوجود مياره. تعيين بخشنامه اي نرخ بهره نيز از عوامل مهم ايجاد اختلاس در بانكها بوده است. وقتي كه تقاضاي وام بيشتر از منابع موجود در بانكها باشه, خيلي ها انگيزه پيدا ميكنن تا به رييس بانك كه سيصد چهارصد هزار تومان بيشتر حقوق نميگيره رشوه بدن تا اعتبار يا وامي از بانك دريافت كنن. از اينرو عجيب نيست كه هر ازگاهي خبر از يك اختلاس ميلياردي تو خبرها پيدا ميشه. اينم يك جنبه ديگر گرفتاريهاي سيستم بانكي كشور است.

قدم اول در مبارزه با فساد, از بين بردن انگيزه فساده. نميشه يه سيستمي مملو از زمينه هاي فساد ايجاد كرد بعد از هزاران كارگزار آن سيستم انتظار داشت كه مثل يك قديس با چندرغاز حقوق از زمينه هاي كسب درآمد نامشروع صرف نظر كنن.
سيستم ناكاراي بانكي كشورمان عامل و باني ركود در همه بخشهاي اقتصادي كشور و فساد ناشي از آن است.

به غير از توسعه بانكهاي خصوصي و آزادسازي نرخ بهره راه ديگري براي برطرف نمودن اين فساد و ناكارايي وجود نداره. متاسفانه آگاهي بسيار كمي از اهميت سيستم بانكي كشور در ميان مردم و علي الخصوص روشنفكران ما وجود دارد. كساني كه در برابر اصلاح اين سيستم مقاومت ميكنند يا به اصلاح آن اعتقاد ندارند مسئول فساد , بيكاري حاصل از عدم تخصيص بهينه سرمايه و تبعات منفي اجتماعي آن مي باشند.( مصداق عيني "مفسد في الارض" )

نماينده رباط كريم پيش بيني مي كند

2005-12-21T13:37:00.000-08:00

نماينده رباط كريم پيش بيني مي كند

نماينده رباط كريم در مجلس كه رييس كميسيون اقتصادي مجلس هم هست گفته كه : "نرخ سود سپرده و اوراق مشاركت در ايران نسبت به كشورهاي مختلف فاصله زيادي دارد و در حال حاضر امكان فرار سرمايه قابل پيش بيني نيست" (روزنامه جهان اقتصاد اول دي صفحه دوازده).

بد نيست يكي به اين حاج آقا شاهي عربلو بگه كه اول نرخ تورم را از نرخهاي بهره كم بكنه بعد نرخهاي بهره ايران را با جاهاي ديگه مقايسه كنه. ريسك بالاي سياسي ايران هم كه در فراري دادن سرمايه جاي خود داره به كنار. بعدش هم يه سر به دوبي تشريف ببرن تا نتيجه پيش بيني خودشون رو ببينن. ملت شانس اوردن حاج آقا تو سازمان هواشناسي مسئول پيش بيني نشده!

گرفتاريهاي سيستم بانكي (يك)- شكل گيري بازار غيررسمي پول

2005-12-20T15:58:00.000-08:00

گرفتاريهاي سيستم بانكي (يك)- شكل گيري بازار غيررسمي پول

همانطور كه در نوشته هاي قبلي اشاره كردم, مقابله دستوري با قيمتها گرفتاريهاي عديده اي براي جامعه بوجود مياره. سيستم بانكي فعلي كشور نمونه بارز اين معضل اقتصادي است. در اين سيستم بجاي اينكه عرضه و تقاضا نرخ بهره پول رو تعيين كنه, نرخ بطور دستوري تعيين ميشه. نتيجه اين شده كه بانكها در اين نرخ قادر به جواب دادن تقاضاها نيستن و مشكلات زير حاصل اين سيستم بانكي است:

يك- شكل گيري بازار غيررسمي پول. خوب وقتي بانكها نتونن جوابگوي كل عرضه و تقاضا باشن, مردم ميرن سراغ بازار غيررسمي. اينم يك نمونه داستانش:

حسن آقا ميخواد بقالي بزنه و رفته بانك و ناميد برگشته ميره از دختر عمه زنش, اقدس خانوم ده مليون قرض ميكنه براي يك سال و قرار ميشه ماهي سه درصد يعني ماهي سيصدهزارتومان بپردازه. خوب ممكنه بپرسين اين سه درصد از كجا اومد؟ خب اين بازار غيررسمي هم عرضه و تفاضا داره و چون ريسك مواجه با سپرده گذاران توي اين بازار زياده, نرخها هم طبيعتا بالاست. ولي بدبختي از اونجايي شروع ميشه كه كار بقالي حسن آقا نميگيره و نميتونه از پس پرداخت بهره بالا به اقدس خانوم بربياد. اينجاست كه خون جلوي چشمهاي اقدس خانوم رو ميگيره و بعد از يك كتك كاري مفصل فاميلي چكهاي حسن آقا به اجرا گذاشته ميشه و حسن آقا اگه زرنگ نباشه و در نره بخاطر ورشكستگي اقتصادي سر از زندون در مياره. حالا حسن آقا در زندان نه تنها قادر به كار و ايجاد درامد نيست بلكه هزينه زندانش هم دولت بايد بده. حالا بگذريم از اينكه زن و بچش هم مثل اقدس خانوم بدبخت و بي پول ميشن.

الان زندان هاي ايران پراز "حسن آقا" ها و جامعمون پر از "اقدس خانوم" هاي مالباخته است. ناكارايي سيستم بانكي باعث شده كه توان دادگاهها ,پليس و زندانها صرف رفع عواقب اين ناكارايي بشه. يه جايي خوندم كه بيشتر كودكان و زنان خياباني حاصل از هم پاشيدن خانواده هايي است كه سرپرست خانواده بخاطر عدم توانايي در پرداخت بهره بازار غيررسمي بزندان افتاده. خب اگر عرضه و تقاضا نرخهاي بهره را در بانكهاي خصوصي تعيين ميكرد, اقدس خانوم پولش رو در بانك ميگذاشت و چون ريسكي متوجه اش نبود نرخ بهره بسيار كمتري طلب ميكرد و حسن آقا هم ميرفت بانك و وامي با بهره كمتر ميگرفت و اگر هم ورشكست ميشد طرفش بانك بود و بانك با سود حاصل از سرمايه گذاريهاي ديگرش ضرر ورشكستگي حسن آقا رو جبران ميكرد و مانع ايجاد گرفتاريهاي ديگر ميشد.

استفاده بهينه از اعتبار محدود سياسي

2005-12-19T23:49:00.000-08:00

استفاده بهينه از اعتبار محدود سياسي

من معتقدم كه مسايل بين آدمها رو ميشه با تئوريهاي اقتصادي توضيح داد ولي بعضي وقتها يه چيزايي توي عالم سياست كشور ما اتفاق ميوفته كه هيچ توجيهي براش ندارم.

مثلا اين عربهاي جاهل (از جمله دوستان عزيز ! سوريه و فلسطين)هر چند وقت يكبار دور هم جمع ميشن و چيزهاي مختلفي ميگن ولي يه حرف مفت رو هميشه تكرار ميكن كه سه جزيره هميشه ايراني تنب ها و ابوموسي مال يك سري امارت عرب نشينه اونور خليج فارسه. اين دولت ما هم به اين توهين بسيار بزرگ يه جواب بسيار ملايم ميده و رييس جمهور هم از اعتبار محدود سياسي كشور بجاي تودهني زدن به اين احمقها مياد و از عربها در مناقشه ارضيشون با اسراييل دفاع ميكنه. خلاصه اين اعتبار سياسي هم مثل درآمد محدوده و بايد صرف مسايل ضروري بشه.

مدرن ترين نظريه بانكداري اسلامي

2005-12-18T18:42:00.000-08:00

مدرن ترين نظريه بانكداري اسلامي

جملات داخل گيومه رو بخونيد:

"حداقل حقوق سپرده گذاران چيست؟ اينكه حداقل به اندازه نرخ تورم به آنها سود داده شود تا پايين آمدن ارزش پول شان جبران شود. سپرده گذارى كه با شرايط تورمى ?? درصد يك ميليون سپرده گذارى مى كند معنى اش اين است كه سال آينده ارزش پول او ??? هزار تومان شده است. بانك حداقل سودى كه به اين سپرده گذار مى دهد بايد به شكلى باشد كه ارزش پول او را به همان يك ميليون برگرداند يعنى حداقل بايد ?? درصد به او سود بدهد"

". پس بنابراين به اعتقاد بنده براى دوره گذر بايد در طرف تسهيلات و در طرف سپرده ها معيار نرخ تورم باشد. سپس كارى كنيم كه نرخ تورم كاهش پيدا كند تا به تبع آن نرخ سودسپرده ها و تسهيلات كاهش پيدا كند و در برنامه بلندمدت به سمتى برويم كه بازار را از جهت تعيين نرخ آزاد بگذاريم. بانك ها به صورت آزادانه نرخ هايى را ارائه دهند و براساس تعادل بازار- چه براى سپرده ها، چه براى تسهيلات- نرخ شكل بگيرد."

قكر ميكنيد جملات بالا مال كي باشه؟در حاليكه اين روزها خوندن خبرهاي سياسي شوك آور و نااميد كننده بود, خوندن مصاحبه آقاي عباس موسويان, من رو از نظرات مستدل و شجاعانه اش شوكه كرد. ميخواستم مطلب امروز رو در مورد ناكارايي بانكداري فعلي بنويسم كه اين مصاحبه اين فرهيخته رو در اينجا خوندم:

http://www.sharghnewspaper.ir/840928/html/econom.htm

بانكداري اسلامي

2005-12-17T15:50:00.000-08:00

بانكداري اسلامي

مقاله زير تاريخچه بانكداري اسلامي رو مرور كرده است. به نظر من ايده بانكداري اسلامي نياز جدي به تجزيه تحليل از نقطه نظر اقتصادي داره. اگر حال و حوصله خوندن همه رو ندارين يه نگاه به چند خط آخرش بندازين:

http://www.sharghnewspaper.ir/840927/html/econom.htm

جنگ دن كيشوتي با قيمتها

2005-12-16T12:39:00.000-08:00

جنگ دن كيشوتي با قيمتها

چيزي كه قيمت يك كالا رو تعيين مي كنه ميزان عرضه و تقاضاي اون كالاست. وقتي عرضه يك كالا كم بشه طبيعتا قيمت اون كالا بالا ميره و با زور و دستور نه تنها قيمت پايين نمياد بلكه گرفتاريهاي جديدي رو براي جامعه درست ميكنه. قيمت بالا باعث ايجاد انگيزه براي توليد بيشتر ميشه كه ميتونه در نهايت باعث رشد عرضه و كاهش قيمت بشه.
سالهاي بعد از انقلاب با شروع جنگ و كاهش توليد از اين سياستهاي دستوري به بهانه حمايت از مردم استفاده شد. مثلا شير رو اومدن گفتن قيمتش شيشه اي سي تومن نيست و بايد باشه ده تومن. نتيجه اين شد كه توي اين قيمت نميتونستن جوابگوي تقاضاي مردم باشن. يه سهميه به هر بقالي ميدادن و بقال هر محل مسئول توزيع ثروت حاصل از مابه التفاوت تفاوت قيمت ميشد( كه علي الاصول بايد نصيب توليد كننده شير ميشد). علي آقا بقال محلمون هر روز صبح از جلوي صف سرتيپها و سرهنگها و كارمندان عاليرتبه بازنشته سان ميديد تا ببينه تا كجاي صف بايد شير ها رو توزيع كنه و مابقيش رو بذاره اون پشت تا با قيمت بيشتر به مشتريهاي خاصش بفروشه. اين سياست نه تنها باعث اهدا پول بادآورده به يك سري شد بلكه انگيزه توليد و سرمايه گذاري رو از بين برد. نمونش صنايع توليد ماكاراني و پفك بود كه عدم اجراي سياست تثبيت قيمت, باعث رشد توليد و كاهش قيمتشون شد.

نكته

2005-12-14T19:02:00.000-08:00

نكته اي در مورد آمار بودجه خانوار

ميخواستم در مورد بانك بيشتر بنويسم ولي يه خبر در مهمترين روزنامه اقتصادي كشور خوندم (روزنامه دنياي اقتصاد صفحه 2) در مورد كسري پنج مليون ريالي خانوارهاي ايراني

http://www.donya-e-eqtesad.com/pdf/pdfmaster0924.htm

داستان اينه كه وقتي از مردم در مورد درآمدشون ميپرسن هميشه خيلي كمتر ميگن و وقتي از مخارجشون ميپرسن رقم خيلي بيشتر ميشه. براي همين كل درآمد از كل مخارج كمتره. اين مساله فقط مربوط به ايران نيست و توي همه كشورها صادقه. اگر به آمار تمام سالها نگاه كنين اين تفاوت رو مشاهده ميكنين. براي همين هميشه از كل هزينه ها بعنوان شاخص درآمدي استفاده ميكنن.
و اشتباهه اگه از اين تفاوت بعنوان كسري بودجه خانوار ياد بشه

نقش بانكداري در اقتصاد

2005-12-13T20:49:00.000-08:00

نقش بانكداري در اقتصاد

اگه از من بپرسن كه ما در چه صنعتي عقب مونده تريم بجاي صنعت فضايي و نانوتكنولوزي ميگم صنعت بانكداري.

قصه اينه كه توي مملكت يه سري پول دارن و ميخوان پولشون رو به يه كاري بندازن يه سري هم عرضه دارن ولي پول ندارن و ميخوان يه وامي بگيرن و كاري باهاش شروع كنن. خوب مثل هر كالاي ديگه يه عرضه و تقاضا براي اين پول بوجود مياد ولي فرقش با بازار سيب زميني اينه كه معامله همون موقع تموم نميشه و خريدار پول بايد يه جوري به پرداخت كننده پول تضمين بده تا موعد مقرر پول را با يه مقدار سود برميگردونه. خلاصه اعتبار دريافت كننده پول نقش مهمي توي اين بازار داره. ممكنه بدلايل اقتصادي طرف ورشكست بشه. حالا كاره بانك اينه كه محيط رابط باشه. حداقل نتيجه اين كار اينه كه ورشكستگي يه نفر باعث زمين خوردن و بدبختي وام دهنده هاش نميشه. يعني بانك مثل يه ضربه گير تو اقتصاد عمل ميكنه. نتيجه اين ميشه كه با كم شدن ريسك, مردم بيشتر پس انداز ميكنن و نرخ بهره كم ميشه. لازمه اين امر هم داشتن بانكهاي خصوصي است. وجود بانك هاي خصوصي از نون شب هم واجبتره. اول انقلاب بساط تمام بانكهاي خصوصي رو جمع كردن و بانكداري دولتي درست شد.(در مورد وضعيت اين بانكها بعدا مينويسم).

خلاصه بدون اعتقاد به توسعه بانكداري خصوصي , صحبت از عدالت و توسعه و كم كردن بيكاري و نرخ بهره حرف مفته.

2005-12-12T22:09:00.000-08:00

ريشه بيكاري

اولين سوالي كه هركسي در زمينه اقتصادي ميتونه ميپرسه اينه كه چجوري اشتغال زياد ميشه و تورم كم ميشه؟
هر كشوري يه پتانسيلي براي توليد داره كه اگر با تمام ظرفيتش كار نكنه بيكاري و تورم نسبتا بالا, ببار مياره. براي توليد كالا يا خدمات بايد سرمايه و نيروي كار باهم جفت و جور بشن. مثلا يه جووني كه رانندگي بلده و پول نداره بايد يه سرمايه از يكي قرض كنه و ماشيني بخره و مسافركشي كنه. يا اينكه در مقياس بزرگتر پس اندازهاي يه سري كنار هم جمع بشه تا يه كارخونه با هزارتا كارگر راه بيوفته. فرق اقتصاد كشورهاي مختلف هم اينه كه با چه مكانيسمي كارگر و سرمايه رو بهم ميرسونن. اوني كه بهتر اين كار رو انجام ميده طبيعتا وضعش بيكاري و درآمد مردمش بهتره.
در نوشته هاي بعدي در اين مورد بيشتر مينويسم.

بنزين

2005-12-11T23:58:00.000-08:00

معضل بنزين
در كشورهايي كه ماليات بر درآمد به علت شفاف نبودن درآمد ها به طور موثري جمع آوري نميشه , از ماليات بر كالاها استفاده مي كنن. بدين وسيله از كساني كه بعلت درآمد بالاتر, بيشتر مصرف مي كنند, ماليات بيشتري گرفته ميشه. بر خلاف اين منطق ,در ايران به بعضي كالاها سوبسيد ميدن. نتيجه اين شده كه افراد متمول بيشتر از اين سوبسيد گيرشون مياد.بنزبن از جمله اين كالا هست كه هرسال چندميليارد دلاري صرف سوبسيدش ميشه. نتيجه اين شده كه پول زيادي كه ميشد صرف كمك به فقرا بشه, توي ماشين پولدارا بسوزه و دودش گيره همه بياد. بيش از چهل درصد سوبسيد بنزين گيره ده درصد بالاي جامعه مياد كه بيشتر از كل درآمد بيست درصد پايين جامعه است (آمار سال 1376). هر چي ديرتر قيمت بنزين اصلاح بشه , گرفتاريش بيشتره.

فقدان نهاد اقتصاددانان

2005-12-11T22:52:00.000-08:00

فقدان نهاد اقتصاددانان
آيا تا به حال به جايگاه پزشکان در جامعه دقت کردين؟ تقريبا همه مردم به اونا اطمينان دارن. هر کسي که مريض ميشه صاف ميره دکتر. بيسواد و باسواد پولدار و بي پول شهري و روستايي.جامعه پزشکي داراي قدرت نانوشته اي است که جلوي ادمهاي بي دانش و شياد رو ميگيره اگه بخوان با آب و حبه قند ادعاي درمان بيماران رو بکنن. پزشکان اين قدرت رو به اتکاي قدرت علميشون به دست اوردن. مردم هم با گذشت زمان با ديدن کارشون بهشون اطمينان پيدا کردن. خلاصه اينجوري اين نهاد در جامعه قدرت پيدا کرده و هر کس که در کشور قدرت سياسي پيدا کنه نميتونه تاثير چنداني روي قدرت اونا بذاره.حالا اينو مقايسه کنين با قدرت اقتصاددانان.

من آمدم

2005-12-11T22:51:00.000-08:00

من آمدم
سعي مي کنم در مورد مسايل اقتصادي ايران بنويسم. بعضي وقتها هم در مورد مسايل
اجتماعي. با تشکر از حامد که اين ايده وبلاگ رو به من داد.